Zürih’te gezilecek yerler – İsviçre’nin en büyük şehrinden notlar

İsviçre Konfederasyonunun resmi bir başşehri bulunmadığını biliyor muydunuz? Ben yakın vakte dek bilmiyordum, federal meclis binasının bulunduğu Bern’in başşehir olduğunu varsayıyordum. Fakat değilmiş. Tekrar de düşünüyorum, şayet bu refah ülkesine bir başşehir seçilmek istenseydi herhalde Zürih favori olurdu. Gerçekten ülkenin en büyük ve kalabalık kenti olmasının yanında, ulaşım ağlarının en çok kesiştiği, ülkenin ekonomik manasında merkezi durumundaki bu değerli kenti başşehir seçmek çok sıkıntı olmazdı herhalde.

İsviçre dünyanın öteki ülkelerinde yaşayan milyonlarca insan tarafından Alpleri harika tabiatı, bunun yanında yüksek refah düzeyiyle biliniyor. Bilhassa tabiatla yüksek teknolojiye sırtını dayamış kent planlamacılığını bir ortaya getirebilmenin değerli olduğunu düşünüyorum. Ülkenin en büyük kenti Zürih’te bile bu ikisinin muhakkak bir standardın üzerinde bulunması ülkenin kalanıyla ilgili fikir veriyor bence. Zürih Gölü’nün Limmat Nehri’ne döküldüğü bölgeye kurulmuş kent, hem tabiatı, hem de imkanlarıyla insanı cezbetmiyor dersem palavra söylemiş olurum.

Zürih, gördüğüm kadarıyla kâfi parası olanlar için son derece yaşanabilir bir kent olmasının yanında paraya kıyıp ziyaret eden turistler için de birçok farklı seçeneği bünyesinde barındırıyor. Bu yazıda sizlere görme fırsatı bulduğum yerleri aktarmaya çalışacağım. Ön not: ben gittiğimde (Ekim 2021) bir İsviçre Frangı (CHF) yaklaşık 9.5 TL’ye eşitti.

Zürih’e nasıl gidilir?

İsviçre, bildiğiniz üzere AB üyesi olmamasına karşın Schengen bölgesinde yer aldığı için, buraya İsviçre vizesi haricinde geçerli bir Schengen vizesiyle ulaşmak mümkün. Türkiye’den Zürih’e gitmek için elbette öncelikle geçerli İsviçre vizenizin yahut -öncesinde diğer bir ülke üzerinden giriş yapılmış- Schengen vizenizin olması gerekiyor (Ankara’dan İsviçre vizesi alma tecrübelerimden bahsetmiştim). Zürih, İsviçre’nin en büyük ve ağır havaalanına sahip. Bu nedenle Türkiye’den hava ulaşımı manasında birçok seçenek bulunuyor. THY, Pegasus üzere şirketler çoğunlukla İstanbul’dan, Corendon ve Sunexpress üzere şirketler ise öteki kentlerden Zürih Havaalanına seferler yapıyor.

Zürih’e İsviçre’nin neredeyse tüm kentlerinin yanında komşu ülkelerden (Avusturya, Almanya, İtalya) direkt tren seferleri yapılıyor. Ana tren garına yakın sayılabilecek bir noktada bulunan Limmatstrasse’deki otobüs durağına kadar gelen şehirlerarası otobüslerle de Zürih’e gelinebilir.

Zürih Havaalanından kent merkezine gidiş

Zürih’in ana tren istasyonu Hauptbahnhof (HB) epey merkezi bir pozisyonda bulunuyor. Bu nedenle birçok otobüs ve tramvayın aktarma noktası. Zürih’e uçakla geldiyseniz, buradan birinci HB’ye gitmeniz makul bir hareket olacaktır. Zürih HB’ye ulaşabilmek için birinci evvel havaalanında çıkış yaptığınız terminalin çabucak karşısındaki tren istasyonundan kent merkezine giden trenlerden birine binebilirsiniz. 3 ve 4 numaralı platformdan kalkan trenler (IC8, IR36 ve daha nicesi) sizi 10-12 dakika üzere bir müddette merkeze ulaştıracak. Kentte kullanmak üzere Zurich Card aldıysanız birinci kere burada kullanacağınız için biletinizi platformlara inmeden evvel göreceğiniz turuncu makinelerde onaylattıktan sonra (validation) fiyatsız bir biçimde merkeze gidebilirsiniz. Zürich Card’ınız yoksa da bilet alıp (3 zone geçmeniz gerektiği için fiyatı 6.80 CHF) bu seyahati yapabilirsiniz.

Zürich Card

Hazır bahsetmişken biraz Zürih kentinin resmi ulaşım ve turistik seyahat kartı Zürich Card’a dair biraz daha bilgi vereyim. Kentte geçireceğiniz vakit ve gitmeyi düşündüğünüz yerleri kararlaştırdıktan sonra Zürich Card seçeneğini bir değerlendirmenizi öneririm. Hakikaten çeşitli faktörlerden dolayı mantıklı da olabilir, mantıksız da…

Zürich Card, Zürih ve etrafını çevreleyen bütün seyahat bölgelerini (zone) kapsayacak biçimde fiyatsız ve sınırsız ulaşım hakkı veriyor. Buna havaalanında kente gidiş de, birazdan daha detaylı bahsedeceğim Uetliberg seyahati da dahil. Bu bölgedeki her türlü otobüs, tren, tramvay ve gölde çalışan deniz teknelere fiyatsız binebilirsiniz.

Bunun haricinde Zürih’in birçok kıymetli müzesine fiyatsız giriş hakkı tanıyor bu kart. Bunlara hayli büyük Ulusal Müze (Landesmuseum), Sanat Müzesi (Kunsthaus) ve Tasarım Müzesi de dahil. Müzelerin olağan giriş fiyatlarını aşağıda ilgili kısımlarda vereceğim. Siz de gitmeyi düşündüğünüz yerlere nazaran hesabınızı yapabilirsiniz.

Zürih Card’ın 24 saatlik fiyatı 27, bizim de aldığımız 72 saatlik fiyatı ise 53 CHF. Fiyatı yüksek görünebilir, fakat hatırlatmak isterim ki Zürih’te Bern ve Basel’in tersine otel rezervasyonu, fiyatsız ulaşım imkanı vermiyor. Bu nedenle her biçimde farklı bir ulaşım kartı almaktansa yahut her tramvaya binişinizde başka bilet almak yahut bilet denetim korkusu yaşamaktansa Zürich Card’ı baştan alıp başınız rahat bir halde tüm ulaşım araçlarını kullanmayı tercih edebilirsiniz. Bu kartı havaalanındaki bilgilendirme noktasında kağıt olarak alabileceğiniz üzere internetten alıp telefonunuzdan göstermek suretiyle de kullanabiliyorsunuz.

Zürih’te gezilecek yerler

İsviçre Ulusal Müzesi (Landesmuseum)

Zürih’te görmeniz gereken birincil yerin İsviçre Ulusal Müzesi olduğuna inanıyorum. Hakikaten dünyada konfederasyon mantığını tahminen de en başarılı formda uygulayan, farklı etnik ve kültürel yapılara sahip ögeleri bir ortada tutmayı bu kadar uygun bir formda başaran İsviçre’nin hangi evrelerden geçerek bu noktaya geldiğini bu epey büyük müzede bir ölçü anlamak mümkün oluyor.

Zürih tren garı Hauptbahhof’un bitişiğinde bulunan müzede ülkenin hem siyasi hem de kültürel tarihine dair çok sayıda salonun bulunduğu bina, 1898’de yapılmış ve İsviçre’nin ulusal müzesi olabilmek için açılan yarışta, farklı kentlerin önerdiği binaları (örneğin Basel’de günümüzde kent müzesi olarak kullanılan bina) geride bırakarak İsviçre Ulusal Müzesi olmaya hak kazanmış.

Müzede gireceğiniz birinci odada, İsviçre tarihine damga vurmuş kavramlara ilişkin eserler sergileniyordu. Alplerin turistik bir destinasyon haline gelişi, Cenevre Mukavelesi, Heidi, steoroskop ve panoramik fotoğraflar üzere İsviçre kökenli kavramlar hakkında ayrıntılı bilgi vardı mesela.

Arkasından İsviçre’de bulunmuş mezar taşı görünümlü büyük taşların (stel) sergilendiği kısım yer alıyor ki burada binlerce yıl öncesinden kalma çok etkileyici taşlar bulunuyor. Bu steller, İsviçre’nin yer aldığı topraklarda kadim çağlardan beri insanların yaşadığını deliller nitelikte. Ayrıyeten öteki arkeolojik buluntular da sergileniyor.

Bunun dışında İsviçre’nin birinci kantonların birleşmesinden itibaren tarihini anlatan birçok eser sergileniyor. İsviçre’nin Avrupa’nın büyük devletlerine paralı asker sağladığı devirlere de ilişkin kıyafet ve silahları görebilmeniz mümkün. Bilhassa 19. yüzyıldan itibaren ülkenin geçtiği kademeler, 20. yüzyılda girmediği savaşlar ve sonrasında sürdürmeye çalıştığı tarafsızlık unsuru ve 2. Dünya Savaşıyla birlikte aldığı göçlere ve göçmenlere dair bilgilendirici kısımlar yer alıyor. Benim çok ilgimi çeken bir öbür kısım de afişlerin yer aldığı kısımdı. Federal bir devlet olarak İsviçre’de 1848’den beri kamuyu ilgilendiren birçok mevzuda hala halk oylamasına gidiliyor ve karşılığı “Evet” yahut “Hayır” olan sorular halka soruluyor. Bilhassa son 100 yıl boyunca halka sorulan birçok sorunun cevabına nazaran belli bahislerde devlet siyaseti politikası şekillenmiş. İşte bu referandumların çok farklı temalara sahip afişlerini buradan görebiliyorsunuz.

Müzede yalnızca tarihi bilgiler yahut sanat yapıtları bulunmuyor. Makul konseptlere ayrılmış odalarda çok farklı eşyalar bir ortaya getirilmiş. Örneğin İsviçre genelinde birçok kentte gördüğüm şahane kilise camı boyama sanatının (vitray) örneklerinin sergilendiği, kiliseyi hatırlatan bir dizayna sahip büyükçe bir oda, çeşitli devirlere ilişkin madalyaların sergilendiği bir öbür oda üzere çok sayıda oda yer alıyor. Buraya en azından birkaç saatinizi ayırmanız yerinde olacaktır. Zürih’e gelirseniz katiyetle görmenizi önereceğim müzenin olağan giriş fiyatı 16 CHF, Zürich Card sahiplerine giriş fiyatsız.

Bir de şunu belirteyim, biletinizi alıp müzeye giriş yapacağınız yerde dağıtılan kalemden bir tane alın, böylelikle elektronik bilgilendirme ekranlarını istediğiniz lisana çevirip okuyabilirsiniz.

Kunsthaus Zurich

İsviçre kentleri sanatseverler için tam bir cennet diyebilirim. Zürih de doğal olarak başkalarından farklı değil, bu nedenle devasa bir sanat müzesine konut sahipliği yapıyor. Birkaç binaya yayılmış devasa sanat müzesi Kunsthaus’da hem klasik, hem de çağdaş periyoda ilişkin binlerce eser sergileniyor.

Müzede doğal ki İsviçre çıkışlı sanatkarların yapıtları kıymetli bir yer tutuyor. Lakin bunların tahminen de en değerlisi, en çok yer kaplayanı Alberto Giacometti desem yanlış olmaz. Sanatçı bir babanın oğlu olarak sanat dünyası içine doğmuş olan Alberto Giacometti, evvel fotoğraflarla başladığı mesleğinde asıl ünü yaptığı kendi has heykellerle elde etmiş. Çoğunluğu metal olan heykeller beşere antik çağlarda yapılmış figürinleri hatırlatıyor.

Van Gogh’tan, Monet’den, Kandinsky’den, Dadaizm’in öncü isimlerinden ve öteki birçok ünlü sanatkardan yapıtları sergilendiği, yalnızca klasik değil, çağdaş sanattan da pek çok yapıta geniş yer ayıran müzeye önemli birkaç saati ayırmanızı öneririm, hakikaten burası epeyce büyük ve gezmesi hem vakit, hem de güç gerektiriyor. Buraya giriş fiyatı 10 CHF, Zurich Card’ınız varsa fiyatsız. Bizim gittiğimizde müzenin yeni açılan Chipperfield binasının onuruna giriş tüm ziyaretçilere ücretsizdi, münasebetiyle karttan burada yararlanamadık.

Tasarım Müzesi (Museum für Gestaltung)

1933’ten beri tıpkı binada hizmet veren Tasarım Müzesi’nde İsviçre’nin gerek hayat alanlarını, gerekse 2 boyutlu görsel dizaynlarıyla halka açık alanlarını dolduran çok çeşitli dizaynların sergilendiği bir müze. Benim açımdan bir Kopenhag yahut Helsinki‘deki örnekleri üzere çok daha geniş ölçekli dizaynlardan müteşekkil olmasa da çok hoş bir müzeydi.

İsviçre’nin kültürel olarak afiş konusunu referandumlar aracılığıyla ne kadar önemsediğini üstte Ulusal Müze kısmında anlatmıştım. Lakin İsviçre’de afişler turistik bölgelerin reklamından tutun, çeşitli aktifliklerin tanıtımına kadar farklı farklı maksatlarla yıllardır kullanılıyor. Bu afişlere ayrılmış geniş bir koridor da benim hayli ilgimi çekti.

Alt katta yer alan koleksiyonda ise dünyaca meşhur İsviçre saatlerinden çikolata ambalajlarına, havayollarının evcil hayvan taşıma kutularından telefonlara dek yüzlerce enteresan tasarım yerini alıyor. Tekrar bu alt katta yer alan stantta, çeşitli sanatkarlara ilişkin çağdaş dizaynların bulunduğu bir kısım de bulunuyordu. Giriş katındaki büyük stantta ise ünlü İsviçreli fotoğrafçı Alberto Venzago’nun dünyanın birçok farklı bölgesinde çektiği fotoğrafların olduğu hoş bir stant yer alıyordu. Venzago İran, Doğu Almanya, Japonya, Filipinler, Endonezya ve Afrika üzere birçok farklı coğrafyada hayli etkileyici fotoğraflar çekmiş, dünyanın farklı yerlerindeki savaşlara ve kronikleşmiş insanlık dramlarına ışık tutmaya çalışmış.

Limmatstrasse’den geçen ulaşım araçlarıyla basitçe ulaşabileceğiniz, Ausstellungsstrasse üzerinde bulunan bu hoş müzeye giriş fiyatı 10 CHF, Zürich Card sahiplerine fiyatsız.

Opernhaus

Dünyanın en güzel birkaç tanesi ortasında olmasa da Zürih Operası, epey saygıdeğer bir topluluk olarak her yıl yüzlerce temsile konut sahipliği yapıyor. Opera binası Opernhaus da epey hoş bir bina. Fırsat bulursanız bir opera yahut bale seyretmek için bilet kovalamanızı tavsiye ederim, gerçekten internet üzerinden bilet alması epey kolay. 29 Frank’tan başlayan bilet fiyatları bizim için biraz tuzlu olsa da oyunun başlamasına yakın salondaki boş koltukları doldurmanıza müsaade veriliyor ve aslında verdiğiniz paradan çok daha değerli koltuklara oturup unutulmaz bir opera tecrübesi yaşamanız mümkün hale geliyor. 3 katlı opera binasının içi de hayli hoş ve temsillerini İngilizce altyazıyla yaptıkları için, Almanca bilmeseniz bile temsili takip etmeniz mümkün. Mutlaka tavsiye ederim operaya ilgisi olanlara.

Uetliberg

Zürih kenti içinde, bilhassa göl kenarına yakın yerlerde çok sayıda park bulunsa da bence kentin en görülesi doğal alanı Uetliberg zirvesi. Bir yanı Zürih kent merkezine zirveden bakan, diğer yanı uçsuz bucaksız dağlara, ormanlara ve vadilere dönük Uetliberg, bence Zürih’in en hoş yerlerinden biri. İsterseniz doruktaki restoranda görüntü eşliğinde birşeyler yiyip içebilir, isterseniz yanınızda getirdiğiniz yiyecekleri yiyerek küçük çaplı bir piknik yapabilirsiniz. Burada çok hoş göl ve kent fotoğrafları çekeceğinize de kuşkum yok. Zürih merkezinden çok uzaklaşmadan tabiatla iç içe bir yere çıkmak için buraya gitmeyi düşünmenizi öneririm.

Uetliberg’de bulunan Aussichtsturm isimli çelik kuleye fiyatı karşılığında çıkıp daha da yüksek yerleri görebilmeniz elbette mümkün, lakin çok da koşul değil bence. Görüntü gereğince güzel.

Buraya çıkabilmek için Zurich HB’den kalkan S4 numaralı trene binip Uetliberg eteklerine kadar çıkmak mümkün, akabinde 15 dakika kadar orman içinden giden bir yolu yürüyüp tepeye ulaşabilirsiniz. Lakin biz gittiğimizde S4’ün kimi duraklarında yol çalışması vardı, bu nedenle Hauptbahnhof’tan direkt gitmek yerine 14 numaralı tramvaya binip son durak Triemli’de indikten sonra, 300 metre kadar yürüyerek Triemli tren istasyonuna ulaşıp oradan S4’e bindik. Şayet Zürich Card’ınız varsa bütün bu ulaşım araçları fiyatsız.

Fraumünster

Zürih kentinin en ünlü dini yapısı Fraumünster’dir desem abartmış olmam sanırım. Hakikaten burayı başkalarından ayıran çok kıymetli bir ayrıntı mevcut, o da cam vitrayları. İsviçre kiliselerinde vitrayın yaygın olduğunu biliyoruz, Ulusal Müze’deki cam vitray kısmından üstte bahsetmiştim. Fakat burada ünlü Rus Musevisi sanatçı Marc Chagall’in yaptığı 5 adet muazzam cam vitrayının bulunması. Bir Yahudi olarak İncil’den kıssaları 10 metre yüksekliğindeki camlara çok etkileyici bir halde aktarabilmiş. Kilise içinde ünlü İsviçreli sanatçı Alberto Giacometti’nin de cam vitrayları bulunuyor, bunlar da görülmeye bedel. Ayrıyeten isminden anlaşılacağı üzere (Kadınlar Manastırı) 2 bayan tarafından kurulmuş kilisenin kuruluş efsanesini anlatan tablolar da görülebiliyor.

Kilisenin alt katı ise kilisenin tarihine ve arkeolojik geçmişine adanmış. Gerçekten Islahat hareketlerinin en güçlü formda yaşandığı yerlerden biri olan İsviçre topraklarında birçok Katolik kilisesinin yıkılıp yahut önemli değişimlere uğrayıp Reform’a uygun hale getirilmiş. Alt katta da eski kilisenin yapı taşlarının yeni kilisenin şimdiki haline kavuşturulmasında nasıl kullanıldığını görebilmek mümkün.

Fraumünster’e giriş 5 CHF ve Zurich Card burada geçerli değil lakin bence giriş fiyatına değiyor mutlaka verdiğiniz para.

Grossmünster

Fraumünster kadar göz kamaştırıcı olmasa da ismi üzere büyük ve yüksek çan kuleleriyle kentin görüntüsünde yerini bulan Grossmünster, Zürih’te görebileceğiniz dini yapıların en kıymetlilerinden biri. Başka Protestan kiliseleri üzere gösterişsiz bir iç kısmı olsa da 187 basamaklı bir merdivenle çıkılan kulesinden (Karlstrum) çok hoş Zürih merkez görünümleri yakalayabilirsiniz. Kiliseye giriş fiyatsız, kuleye çıkış fiyatı 4 CHF.

Rathaus

Rathaus, yani belediye binası (Town hall) İsviçre’de neredeyse her binada görülebilecek, kentin en merkezi yerine kurulmuş yapılar oluyor çoklukla. Zürih’teki de bundan çok farklı değil, Fraumünster’in bitişiğinde ve hala kentin idare merkezi olarak varlığını sürdürüyor. Hasebiyle burası bir müze değil, içeri girmek de fiyatsız, lakin içeride kentin kimi duvar tabloları görülebiliyor. Hatta biz gittiğimizde İsviçre’de bayanların oy hakkı kazanmasının 50. yılı onuruna açılmış bir stant de vardı, ancak yazılar daima Almanca olduğundan fazla birşey anlayamadık. Tekrar de Old Town’da dolaşırken 15 dakikanızı ayırabilirsiniz buraya.

Zurichhorn

Zürih bildiğiniz üzere Zürih Gölü’nün etrafına ve göle dökülen ırmağın etrafına kurulmuş bir kent. Kent merkezinin güneyine denk gelen gölün (Zurichsee) her iki yakasında da parklar, yürüyüş ve denize nazır oturma alanları yer alıyor. Bu bölgenin en bilinen parklarının başında da Zurichhorn geliyor. Geniş yeşil alanlarıyla Zürih’te baş dinlenecek yerlerin başında gelen bu parka uğramanızı öneririm. Zurichhorn içinde Le Corbusier konutu ve Çin Bahçesi de bulunuyor. Ünlü İsviçreli mimarın kendi ismini taşıyan son yapıtı Le Corbusier (Gesamtkunstwerk ismiyle da biliniyor), mimariye ilgisi olanların görebileceği küçük bir bina.

Çin Bahçesi (Chinesegarten)

Chinese Garden, Zürih’te biraz farklı bir ortam görmek isteyenler için küçük bir seçenek sunuyor. Küçük bir seçenek diyorum, zira hakikaten küçük bir alana kurulmuş ve daha evvelce benzeri Asya temalı yerleri gördüyseniz çok farklı bir seçenek oluşturmuyor bana kalırsa. Tekrar de Zurichhorn’a gittiyseniz buraya da uğrayabilirsiniz, hakikaten buraya giriş fiyatsız ve çağdaş Avrupa ortamı içinde farklı bir hava almanıza yardımcı oluyor. İçeride Çin’e has birkaç yapı, küçük köprüler ve havuzlar bulunuyor. Aslında Zürih’in Çin’deki kardeş kenti Kunming tarafından ikram edilmiş. Vaktiniz kısıtlıysa görmeseniz de olur açıkçası.

Botanik Bahçesi (Botanischer Garten)

Zürih Üniversitesi’nin mülkiyeti ve nezaretinde bulunan Botanik Bahçesi, Zürih’te park bahçe ve yeşillik görmek isteyenler için bir diğer seçenek. Dünyanın birçok farklı coğrafyasından (Türkiye de dahil) getirilmiş binlerce bitki çeşidi ve ağaç burada ömrünü devam ettiriyor. Ayrıyeten birkaç sera var ve buralarda daha spesifik şartlar gerektiren bitkilerin bakımı sağlanıyor. Bunların dışında, küçük bir derenin etrafındaki geniş yeşil alanda sandalyelerde oturup güneşlenmek için de hoş bir alan burası. Girişi fiyatsız.

Platzspitz

İsviçre Ulusal Müzesi’nin ardında yer alan bu park, Limmat ırmağının ikiye bölündüğü yerdeki çıkıntıya kurulmuş. Sizi epey yoracak Landesmuseum seyahatinizin akabinde soluklanıp dinlenmek için ülkü olmasının yanında, Zürihliler tarafından tek başına yahut arkadaşlarla vakit geçirmek, bocce oynamak, ırmak kenarında oturup birşeyler yemek üzere hedeflerle kullanılan küçük fakat hoş bir park. Buraya da bir uğramanızı tavsiye ederim.

Langstrasse ve Bahnhofstrasse

Zürih’in en hareketli gece hayatının olduğu yer, ırmağın ve Hauptbahnhof’un batısında yer alan Langstrasse. Burada çok sayıda bar ve gece kulübü yer alıyor. Zürih’in “red light district”i olarak anılan cadde civarında, kente yerleşmiş göçmenlerin de ağır olarak yaşadığını söyleyebilirim. Birçok farklı milletin bakkalı, marketi, restoranı ve dükkanı yer alıyor. Çok nezih olmasa da rastgele bir tehlikeyle müsabakadan gezebileceğinizi düşünüyorum. Ayrıyeten kentin öbür bölgelerine nazaran nispeten daha ucuz konaklama imkanlarını da burada bulabilirsiniz, aklınızda olsun.

Bahnhofstrasse ise tren istasyonundan başlayıp güneye, Zürih Gölü’ne hakikat inen çok merkezi bir cadde. Burada çok sayıda ünlü mağazanın şubelerini görebilir, değerli alışverişlerinizi yapıp insanları gözleyerek yürüyebilirsiniz. Zürih’in bir çeşit İstiklal Caddesi de diyebiliriz.

Kendi gitmediğim yerlerden birkaçını da anmadan geçmeyeyim. Lindenhof, Old Town (Altstadt) içinde, ırmağın karşı yakasının hoş görüntülerini yakalayabileceğiniz, yerdeki büyük karelerde satranç oynayan kent sakinlerini izleyebileceğiniz hoş bir park ve görüntü doruğu. Bunun haricinde bir de FIFA Dünya Futbolu Müzesi var. Merkezi Zürih’te bulunan FIFA’nın, Enge bölgesine yakın bir pozisyonda bulunan müzesinde çağdaş futbol tarihine dair birçok eşya sergileniyor. Yeniden kentin kıymetli müzelerinden biri olan Rietberg Müzesi‘nde de, Kunsthaus’da kendine yer bulamayan, Asya, Afrika ve Güney Amerika üzere kıtalardan gelen epeyce varlıklı bir koleksiyon sergileniyor. Ayrıyeten Urania Sternwarte isimli, kentin merkezinde yer alan bir gözlemevi bulunuyor, gitmeseniz bile dışından hoş kubbesini görüp fotoğraflarını çekebilirsiniz.

Zürih, dünyanın en kıymetli kentleri sıralamasında daima doruğa oynayan bir kent. Bilhassa kalacak yer manasında öteki kentlerin bir adım önündeydi bu manada, üstelik kentteki müzelere girerken yahut toplu taşımadan yararlanırken avantaj sağlayan bir kart da rezervasyonla birlikte otomatik olarak gelmiyordu. Lakin yeniden de bir İsviçre ziyaretinin