Yunanistan’ın başkenti Atina’dan gezi notları

Son güncelleme tarihi: 6 Mart 2024

Türkiye’de yaşayan bir insanın ucuz yollu gezme planı yaparken akla gelen birinci seçeneklerin başında Atina’nın gelmesi çok olağan. Bir sefer yakın, epeyce turistik lakin bir yandan da Türkiye’de doğup büyümüş bireylerin çok rahatlıkla tanıdık bulacağı bir kültürün, Helen kültürünün mirasçısı olan Yunanistan’ın başşehri Atina’da çok seyahat deneyimi olmayanların bile rahat gezebileceğini söylemek mümkün.

Atina’ya ben birinci defa 2013’te gitmiştim ve birinci yurtdışı seyahatlerimden bir tanesiydi. Fakat o vakitler bu site yoktu, siteyi açtığımda ise seyahat anılarım tazeliğini yitirmişti ve kendimi bu türlü bir yazıyı yazabilmek için uzman düzeyde göremiyordum artık. 2022’nin Mayıs ayında tekrar gittiğimde bu yazıyı yazabilmek için daha hazırlıklıydım. Bununla birlikte şunu söylemem gerekir: Atina üzere onlarca farklı turistik noktaya sahip bir kenti birkaç gün gezdikten sonra bile “Atina’da gezilecek yerler” başlıklı bir yazı yazmak bana biraz ukala hissettirecekti, bu yüzden “gezi notlarım” biçiminde bir başlık belirlemeyi uygun buldum. İleride tekrar gitme fırsatı bulursam bu yazıyı daha kapsamlı bir hale getirip tahminen o vakit başlığı değiştiririm.

Şimdilik şunu yapacağım, yakın vakitte gördüklerimle birlikte 2013’ten kalma silikleşmeye başlayan anılarımı bir ortaya getirerek sizlerin Atina’da işlerini biraz olsun kolaylaştıracak bir notlar bütünü oluşturacağım. Yazının aşikâr yerlerinde eski, birçoklarında ise yeni fotoğraflara yer vereceğim. Umarım yararlı bir yazı ortaya çıkar.

Not: Yazıda verdiğim bilgiler ve fiyatlar, 2022 Mayıs itibariyle geçerlidir.

Atina’ya nasıl gidilir?

Atina’ya gitmek için en mantıklı yol havayolu. THY, Pegasus, Aegean Airlines üzere şirketler, İstanbul başta olmak üzere Türkiye’den Atina Elefterios Venizelos Memleketler arası Havaalanına tertipli olarak seferler düzenliyorlar. Ek olarak, Türkiye’den gemiyle geçilebilen yakın adalardan (Rodos, Kos, Midilli gibi) düşük bütçeli Yunan havayolu şirketlerinin (Olympic Air, Sky Express vs.) de Atina’ya seferleri oluyor. Yunanistan seyahatine Türkiye’den gemiye binerek başlayıp Atina’dan devam etmek isteyenler için bu çok makul seçeneği de öneririm.

Deniz yoluyla gitmek için, Türkiye’ye yakın adalardan düzenlenen seferleri düşünebilirsiniz lakin seyahatler çok uzun sürüyor. Mesela Rodos’tan Pire Limanına 18 saat sürüyor seyahat.

İnternet üzerinden İstanbul’dan Atina’ya Arda Çeşit yahut Alpar üzere firmaların seferler düzenlediği halinde bilgilere ulaştım lakin bana pek yeni görünmediler. Aslında seyahat müddetinin de deniz yolu üzere epey uzun olacağını iddia ediyorum. Bu yolu kullanmak üzere bir niyetiniz varsa şimdiki durumu öğrenmek için kesinlikle ilgili firmalarla irtibata geçin.

Atina Havaalanından kent merkezine gidiş

2004 Olimpiyatlarından birkaç yıl evvel açılan Elefterios Venizelos Havaalanı Atina kent merkezine uzak diyebilirim, yaklaşık 30 kilometre yol kat edilmesi gerekiyor. Lakin ulaşım imkanları hayli gelişmiş durumda. Terminal binasının çabucak dışında bulunan otobüs duraklarından kalkan otobüsler, Atina merkeze ve Pire’ye kadar gitmenize imkan veriyor. Bilhassa merkezde Syntagma meydanına kadar gitmenizi sağlayan X95 otobüsünü tercih edebilirsiniz. Tek istikamet bilet fiyatı 6€, lakin gündüz saatlerinde kullanacaksanız Atina trafiği yüzünden biraz daha yavaş gideceğinizi aklınızda tutun, seyahat 1 saate kadar sürebiliyor. Yeterli tarafı ise 24 saat boyunca çalışıyor olması.

Geliş saatiniz şayet gecenin körü değilse, daha makul yolun metro olduğunu belirteyim. Terminal binasından karşıya geçip, merdivenden üst çıkıp metro durağına kolay kolay ulaşabiliyorsunuz. 3 numaralı metro sınırının birinci durağı burada. 9€’luk tek istikamet havaalanını biletini otomatlardan alabilir ve 40 dakika içinde Syntagma durağına varabilirsiniz (oradan da öbür sınırlara aktarma yaparsınız gerekirse). Sabah kent merkezinden 05:30 – 06:00 civarında birinci seferler yapılıyor, havaalanından kente gelirken de son sefer 23:30 civarında. Uçuş saatlerinize nazaran bu seçeneği kesinlikle değerlendirin, hatta bence ana sisteminiz bu olsun.

Ziyaretiniz 3 günü geçmeyecekse 22€’luk turist biletinden almanızı tavsiye ederim. Hakikaten havaalanına gidiş dönüşü kapsadığı üzere kent içi ulaşımda da sınırsız biniş hakkı sunuyor. Lakin 3 günden uzun duracaksanız mecbur tek taraf için 9€’luk biletten almanız gerekiyor, lakin o da kent içi ulaşımda geçerli değil.

Atina’da gezilebilecek yerler

Kombine turist bileti

Gezilecek yerlere başlamadan evvel Akropol’ü de içeren kombine biletten bahsetmek isterim. Tek tek bilet almaktansa Akropol ve etrafındaki toplam 7 ören yerine (Akropol, Atina agorası, Roma agorası, Hadrian Kütüphanesi, Olympieion, Keramikos ve Lykeion) 5 gün boyunca girişi içeren bu bileti almanızı tavsiye ederim, zati bilet fiyatları da herkesi buna zorlayacak biçimde ayarlanmış üzere. Kombine biletin fiyatı 30€, yalnızca Akropol’ün giriş fiyatı ise 20€. Öbür yerlerin de giriş fiyatlarını aşağıda yazdım, gördüğünüzde siz de bana hak verirsiniz. 7 yerin tamamına gitmeseniz bile, yalnızca 3 adedine gitseniz bile çok daha karlı oluyor böylesi. Artık bu yerlere sırayla bakalım.

Akropol

Atina dendiğinde akla birinci gelen yer kuşkusuz Akropol. Kent merkezini üstten gören bir zirveye kurulmuş Akropol’de ve orayı çevreleyen bölgede birçok yapı bulunuyor. Akropol sözü, yüksek kent manasına geliyor, münasebetiyle misal mantıkla inşa edilmiş bütün yerleri kapsıyor. Fakat alışılmış ki Akropol denince Atina’daki dayanılmaz akropolün hatırlanması çok olağan. Binyıllara dayanan tarihinde birçok olaya, savaşa ve kuşatmaya şahit olmuş Akropol, yalnızca Yunanistan’ın değil, tüm dünyanın en etkileyici yapıları ortasında yer alıyor. Bütün tarihi bedelini bir kenara bırakarak düşünüyorum, Akropol o denli bir yere konumlanmış ki Atina’nın birçok bölgesinden, zirve olmasına gerek yok, birçok mahallesinden görülebilir pozisyonda olması nedeniyle şunu aklıma getiriyor, hakikaten ilahlara adanan, yaradanlara layık bir yer yapmak istiyorsanız Akropol’ün bulunduğu yerden diğeri düşünülemezdi.

Atina Akropolündeki yapılar MÖ 5. yüzyılda yapılmaya başlanmış. Ve Atina Akropolü denince ise olağan ki birinci evvel Parthenon akıllara geliyor (yazının ana fotoğrafında görebilirsiniz). Tanrıça Athena’ya adanan bu görkemli tapınağın onarımı 2013’te de devam ediyordu, 2022’de geldiğimde de. Her ne kadar tapınağın tahminen de en hoş yeri olan, üst kısmındaki mermer frizler Lord Elgin marifetiyle İngiltere’ye British Museum’a götürülmüş olsa da tapınağın görkeminden birşey kaybettirmiyor bence. Üzerindeki frizlerin anlattığı öykülerle ve tarihçesiyle ilgili detaylı bilgileri internet üzerinden bulabileceğiniz için detaya girmeyeceğim. Lakin Yunanistan denince akla gelecek birinci yerin Parthenon olması boşuna değil diyeyim yalnızca. Bir vakitler buranın nasıl bir görünümde olduğunu hayal edebilecek kadar kalıntı var diye düşünüyorum, bu bile anıtın görkemini anlatmaya yetmeli bana kalırsa.

Akropol’de bulunan yerlerden birkaçını anmak isterim. Doruğun alt kısmında yer alan Dionysos Tiyatrosu, antik tiyatroların en eski örneklerinden. Hatta antik tiyatronun doğduğu yer olarak da isimlendiriliyor. Tiyatronun sahne kısmındaki harikulade frizleri görmek için üst tırmanmanız ve sahneye zirveden bakmanız gerekiyor.

Herodes Atticus Odeon‘u da MS 1. yüzyılda Herodes Atticus tarafından yaptırılmış, daha yeni ve daha restore edilmiş bir öbür aktiflik alanı. O yüzden çıplak gözle bakıldığında Dionysos Tiyatrosu’ndan çok daha büyük ve görkemli gözükmesi olağan. Burada günümüzde de opera temsilleri ve konserler düzenlenmeye devam ediliyor.

Zafer tanrıçası Nike’ye adanan tapınak, çok yakınına yaklaşamasanız bile göz kamaştırıcı bir öteki yapı. Gezerken buranın da farkında olmanızı ve biraz uzaktan da olsa fotoğraflarını çekmenizi öneririm.

Akropol alanının ucunda bulunan küçük kule burcu ve üzerindeki Yunan bayrağı da Akropol’ün kıymetli yerlerinden. Burç kısmına birebir anda hudutlu sayıda insan alındığı için küçük bir kuyruğu da burada beklemeniz gerekebilir. Yunan bayrağı her sabah ve akşam merasimle çekilip indiriliyor, gün doğumunda yahut batışında giderseniz bu merasime de tanıklık edebilirsiniz.

Parthenon’un çabucak karşısındaki Athena Tapınağı, Erechteion, girişteki Propylaea kapısı ve yeniden giriş kapısı yanında bulunan Agrippa Anıtı’nı da anmadan geçmeyeyim.

Akropol bölgesine giriş fiyatı 20€. Üstte bahsettiğim kombine biletle fiyatsız. Burası hayli merkezi olmakla birlikte kentin diğer bir yerinde kalıyorsanız Akropoli metro durağına gelerek rahatça ulaşabileceğinizi hatırlatayım. Akropol girişindeki bilet gişesinde kuyruk görmeye hazırlıklı olun. İnternetten alacağınız biletle bu kuyruğu bertaraf edebilirsiniz. Ayrıyeten girişte bekleyen ve bir küme oluşturmaya çalışan yöresel rehberlerin hizmetinden de yararlanabilirsiniz fiyatı karşılığında.

Kombine bilete dahil olmayan Akropol Müzesi‘ni de tavsiye etmiş olayım. Hakikaten Akropol bölgesinden çıkarılan eserler (British Museum’a götürülmeyenler tabii), Parthenon’un üzerindeki heykel ve kabartmaların yepyenileri burada sergileniyor. Ben gidemedim fakat gitsem pişman olmazdım sanırım. Kombine bilete dahil değil ve giriş fiyatı 10€.

Atina agorası

Atina demokrasisi denen dalganın doğduğu yer işte burası. Kararların makul şahısların oylaması sonucunda alındığı, demokrasi denen şeyin birinci sefer hayat bulduğu Atina agorası bence hem bu gerçekle, hem de çağdaş bir kent yapısının kurulduğu birinci yerlerden biri olması nedeniyle Atina’nın en görülesi yerlerinin başında geliyor. Burası bize bir şehir-devletin nasıl bir yer olduğunu anlatması açısından da hayli değerli bana kalırsa. Gerçekten burada siyasi, toplumsal ve ticari tüm faaliyetler sürdürülmekteymiş.

Agora, Atina tarihinde hayli değerli bir yeri olan Panathenaic Way‘in üzerinde bulunuyor. Yolun kalıntıları da hala görülebilir durumda. MÖ 6. yüzyılda inşa edilmiş ve MS 3. yüzyıla dek kentin merkezi olarak kullanılmayı sürdürmüş. Birçok yapının yalnızca temel taşları kalmış olsa da restore edilmiş yahut hala ayakta duran kısımları mevcut.

Agora’da Attalos Stoası sanırım en değerli yer. Atina’yı yönettiği periyotta Bergama Hükümdarı 2. Attalos tarafından yaptırılan Stoa, 1950’lerde Amerikalılar tarafından özgününe uygun biçimde baştan aşağı restore edilmiş. Agora Müzesi de burada bulunuyor. Müzede hem agora tarihine dair bilgi alabilir, hem de buradan çıkarılan kalıntıları görebilirsiniz ki hayli enteresan şeyler var. Örneğin Ostrasizm (diktatörleşme tehlikesi olan şahısları kentten uzaklaştırmak için kullanılan bir tıp oylama sistemi) için kullanılmış kırık çömlek kesimleri yahut kurul ve heyetlere seçilecek üyelerin adil bir formda yapılmasını sağlayan kleroterion düzeneğini yahut Atina demokrasisinin prensiplerinin kazındığı steli görmek hayli hoştu.

Bunlar dışında Hephaistos (Hephaestus) Tapınağı, epeyce güzel korunmuş, bir öteki görkemli anıt diyebilirim. Demircilik, zanaatkarlık ve ateş rabbi olan Hephaistos’a adanan tapınak MÖ 5. yüzyılda yapılmış. Neredeyse bütün sütunları ve sütunların üzerindeki işlemelerden kimileri günümüze gelebilmiş. Aslında MS 7. yüzyılda kiliseye çevrilmiş ve Yunanistan’ın bağımsızlık savaşı sırasında ölen Batılı Hıristiyanların gömülme yeri olarak da kullanılmış. Lakin 1830’larda antik bir kıymet olarak korunmaya başlanmış.

Genel manada bir antik Yunan kentinin neye benzediğini ve burada neler yapıldığını görmek için buranın eşsiz bir fırsat sunduğunu düşünüyorum. Giriş fiyatı 10€, kombine bilet sahiplerine fiyatsız.

Roma agorası

İhtişam manasında Atina agorasının yanına yaklaşamayacak olsa da Roma agorası, kısa bir ziyareti hak ediyor. Hakikaten burası Romalılar devrinde, eski Agora’da yeni bina için yer kalmadığında yapılmış ve daha çok ticari faaliyetlerin sürdürülmesi için inşa edilmiş. Açıkçası biraz Efes antik kentindeki agorayı hatırlatıyor, o kadar büyük olmasa da geniş bir alanın etrafına inşa edilmiş dükkanlar ve ortadaki geniş boşluktan oluşuyor denebilir buraya. Doğal bu kompleksin içinde Osmanlı periyodunda inşa edilen Fethiye Camii ve Rüzgar Kulesi‘nin olduğunu da belirtmek lazım. Caminin iç kısmına girilemiyor, fakat Rüzgar Kulesi epey enteresan bir yapı.

Tabanında bir su saati olan Rüzgar Kulesi, sonraki devirlerde kilise ve hatta Mevlevi tekkesi olarak kullanılmış. İç duvarlarında kilise freskleri ve bir minber oyuğu, hatta Arapça Allah yazısının izleri bile görülebiliyor. Dışında ise hoş kabartmalar var. Açıkçası Roma agorasının en hoş yeri, agoranın klasik kullanım hedefinin epey dışında kalıyordu desem yanlış olmaz.

Buraya giriş 8€, kombine bilet kapsamında fiyatsız.

Olympieion

Bir yanında Hadrian Kapısı, öteki yanında Zeus Tapınağı‘nın bulunduğu geniş bir alan Olympieion. MÖ 5. yüzyılda imaline başlanan, yüzyıllar süren aralıkların akabinde tamamlanabilen Zeus tapınağının görkemli sütunları burayı görülmeye paha kılıyor. 17 metrelik sütunlar hakikaten çok haşmetli, 104 tane sütundan günümüze yalnızca 16’sı gelebilmiş olsa da o denli. Lakin bunun ve bir de Roma Hamamı kalıntısının haricinde fazla görülesi bir yer olduğunu söyleyemem. Bir de 1852’de bir fırtına sonucu yıkılmış bir sütun olduğu üzere yerde yatıyor, lakin bunun üzerinde çalışan arkeologlar gördük, tahminen de tekrar ayağa kaldırma üzere bir niyetleri vardır. Osmanlı’nın karar sürdüğü periyotlarda burada bir de cami varmış, lakin sonra yıkılmış.

Olympieion’a giriş 8€, lakin yeniden kombine kart kapsamında fiyatsız.

Hadrian Kütüphanesi

Türkiye’nin güneybatısı dahil birçok eski Roma İmparatorluğu coğrafyasında izleri bulunan İmparator Hadrian’ın hükümdarlığı periyodunda inşa edilmiş. Tekrar Akropolis’e çok yakın bir yer. Lakin günümüzde ayakta kalan fazla bir yeri yok, yalnızca kütüphane kısmının duvarlarından biri ve içeriye Bizans devrinde inşa edilmiş küçük bir kilisenin kalıntıları görülebiliyor diyebiliriz. Öte yandan girişindeki sütunlu duvar kısmı, kütüphanenin en bilinen yerini oluşturuyor. Fakat fotoğraflarını dışarıdan bile çekmek mümkün buranın.

Buraya giriş fiyatı de 6€, ve tekrar kombine kart kapsamında.

Ulusal Arkeoloji Müzesi

Atina denince eski Yunan, eski Yunan denince de antik kentleri ve kalıntıları hatırlamak çok olağan. Bu nedenle bir Atina seyahatinde ülkenin, hatta dünyanın en önde gelen arkeoloji müzelerinden biri olan Ulusal Arkeoloji Müzesi’ni kesinlikle görmenizi öneririm.

Müzede çoğunlukla Yunan ve İyonya coğrafyalarından, Yunanistan anakarası ve adalardan gelen binlerce buluntu sergileniyor. Taş Devri’nden başlayarak sonraki çağlara yanlışsız ilerlediğiniz kısımlarda taş aletlerden başlayıp altın da dahil metallerden süs eşyaları, gündelik araç gereçleri ve figürleri görebiliyorsunuz. Küçük buluntuların değerli bir kısmı, yapılan mezar kazılarında, ölülerin yanında gömülmüş eşyalardan oluşuyor.

Sonrasında büyük boyutlu heykellerin bulunduğu odalar geliyor, burada epey etkileyici heykeller sergileniyor. Heykel sanatının yüzyıllar içinde nasıl değiştiğini, Romalıların da Yunan geleneğinden nasıl etkilendiğini okuyabiliyorsunuz. Ayrıyeten heykel sanatıyla paralel biçimde ilerleyen çok etkileyici mezar taşları da burada sergileniyor, mezar taşları ortasındaki benzerlikler ve öykünmeleri görmek enteresan oluyor diyebilirim.

Müzenin üst katının kıymetli bir kısmının ayrıldığı çömlekler nefes kesiciydi benim için. Günlük eşyalara işlenen öykü anlatıcılığının tahminen birinci örnekleri olan siyah-kırmızı çömlekler, mağara fotoğraflarıyla birlikte çağdaş fotoğraf sanatının da öncüsü olmuş desek yanlış olmaz. Ayrıyeten birebir katta Santorini’nin Akrotiri köyünde M.Ö. 16 yüzyılda olmuş büyük volkan patlamasının örttüğü ve hafriyatlar sonucu çıkarılan etkileyici kalıntılar da sergileniyor.

Bronz eserler kısmındaki Antikythera düzeneğini incelemek, çağdaş astronominin birinci örneklerinden olan yapıtın yepyeni kalıntılarını görmek ve tarihini okumak da epeyce hoştu.

Müzede bir de antik Mısır kısmı var, orada da çok Mısır uygarlığına dair bilgilere ve mumyaların da bulunduğu kalıntılara ulaşılabiliyor.

Oldukça geniş bir vakit ve güzel düzeyde kondisyon gerektiren bu müzeye giriş fiyatı 12€. Arkeolojiyi çok sevmeseniz bile burayı görmenizi öneririm.

Panathinaiko (Panathenaic) Stadı

Benim için Atina’nın en hoş yeri burası. Spor seven biri olduğumdan tahminen, lakin Panathinaiko Stadı herkes için gezmesi epey keyifli bir yer fikrindeyim.

Baktığınızda burası bir stadyumdan fazlası değil üzere görünebilir, ancak burada daha fazlası var. Öncelikle burası çok büyük bir tarihi değere sahip, hem de iki nedenden dolayı. Birincisi, bu stadın bulunduğu yer, antik çağlardaki stadyumun bulunduğu yer tıpkı vakitte, yani milattan evvel 6. yüzyıldan milattan sonra 3. yüzyıla dek süren antik oyunların merkeziydi. Antik olimpiyatlar burada yapılıyordu yani. Lakin sonrasında Olimpiyatların Romalılar tarafından yasaklanmasıyla uzun yüzyıllar boyunca mukadderatına terk edildi, tarla olarak kullanıldı.

Ancak Yunanistan’ın bağımsız olmasıyla tekrar hatırlanan stadyumda yapılan hafriyatlarda orjinal kalıntılara rastlandı. Evvel 1860’larda, sonra da 1890’ın akabinde stadyumda önemli onarım yapıldı. 1896’daki birinci çağdaş olimpiyatların burada düzenlenmesi için o vaktin en varlıklı Yunanlarından olan George Averoff’un çok önemli bağışlarıyla stadyum bugünkü halini aldı ki kendisinin bir heykeli stadın girişinde bulunuyor. Üstte bahsettiğim ikinci neden tam da bu, birinci çağdaş olimpiyatlar burada düzenlendi.

Tamamıyla mermerden yapılan stadyum, bu alanda dünyada tek olma özelliğini taşıyor. Zati stadın bir öbür ismi de Kallimarmaro, yani “güzel mermer”. Uzun mermer sıraların oluşturduğu stadyumun en ön sırasında iki tane özel mermer “koltuk” dikkat çekiyor, birinde çağdaş olimpiyatların babası diyebileceğimiz Pierre de Coubertin’in, diğerinde 5. IOC başkanı Avery Brundage’ın isimleri yazıyor.

1896’daki olimpiyatların akabinde yıllar içinde çeşitli spor olaylarına ve konserlere mesken sahipliği yapan stadyum, 2004’teki Atina Olimpiyatlarında da kullanıldı. Olimpiyatın okçuluk yarışları ve -orijinaline uygun şekilde- maraton karşılaşmalarının finişi burada yapıldı.

Stadyumun mermer sıralarına oturup etrafı seyretmenin ne kadar hoş olduğunu anlatamam. Gerçekten eşsiz bir yerde olduğunuzu hissediyorsunuz. Stadyumda yürüyüp etrafa bakmak, en üst sıralara çıkıp Akropol dahil Atina’nın değişik yerlerini seyretmek dışında, stadın iç tarafında yer alan küçük müzedeki poster ve meşale koleksiyonu da eşsiz bence. Bütün çağdaş olimpiyatların meşalelerinden örneklerin sergilendiği koleksiyon da mutlaka görülmeye bedel bana kalırsa. Bir de stadın içindeki kürsüye çıkıp kendinizi şampiyon üzere hissedeceğiniz fotoğraflar çektirebilirsiniz.

Ben 2013’te birinci kere gittiğimde buraya giriş ücretsizdi diye hatırlıyorum. Fakat 2022 ziyaretimde gördüğüm üzere şu anda stada giriş fiyatı 10€. Tekrar de verdiğiniz paraya değeceğini zannediyorum.

Syntagma Meydanı

Syntagma Meydanı’nı haber bültenlerinden, bilhassa son 15 yılda sık sık gördüğümüz Yunanistan’daki protesto aksiyonlarından herkes duymuştur. Hakikaten burası, Yunanistan parlamento binasının önündeki meydan olmasının yanında bu tip hareketlerin de mesken sahipliğini yapmaya alışmış bir yer. Ayrıyeten kentin en merkezi noktalarından birinde olması nedeniyle de her ulaşım aracının geçtiği, öteki yerlere gidecek araçlar için aktarma yapılan bir nokta.

Syntagma’nın turistik değeri ise her saat başı yapılan nöbet değişiminden geliyor denebilir. Haftanın her günü, her saat başında, meydanın meclisin önünde kalan kısmında yer alan Meçhul Asker anıtını bekleyen, klâsik üniformalar içindeki 2 asker birtakım törensel ritüelleri takip ederek yeni gelen 2 askere yerini devrediyor. Bu esnada makul bir arada bekleyen turistlere hoş fotoğraf ve görüntü materyali çıkıyor. Bu askerler, Yunanistan cumhurbaşkanı muhafız alayı diyebileceğimiz Efsun yahut Evzon ismiyle bilinen özel birliğe mensuplar. Atina’ya gelen turistler için kesinlikle yapılması gerekenlerden biri diyebilirim.

Bir not, Pazar günü saat 11’de yapılan nöbet değişimi başkalarından farklı. Askeri bando eşliğinde gelen epeyce kalabalık bir birlik oluyor ve ana cadde trafiğe kapatılarak turistler daha da uzağa alınıyor. Askerlerin üniformaları da olağandan biraz farklı, merasim üniforması giyiyorlar. Bando Yunanistan ulusal marşını çalıyor. Şayet denk geliyorsanız asıl bunu izlemeye çalışın.

Botanik Bahçesi (National Garden)

Syntagma Meydanı’nın çabucak bitişiğinde yer alan büyük park, tıpkı vakitte botanik bahçesi niteliğinde. Parkta farklı coğrafyalardan gelen ağaçlar yaşıyor. Ayrıyeten ördek, kaz, kaplumbağa, keçi ve ceylan üzere hayvanların kendilerine ilişkin kısımlarda hayatlarını sürdürmesi sağlanıyor. Parkın sık ormanlık kısımlarında kaybolmak, dinlenmek, güneşlenmek, yeşillik içinde vakit geçirmek isteyen Atinalılarla birlikte siz de buraya gelebilirsiniz.

Ulusal Tarih Müzesi

Yunanistan’ın eski meclis binasında kurulmuş bu müzede Yunanistan’ın Osmanlı Devleti’nden bağımsızlık sürecine odaklanılıyor. O dönemki gelişmeler, savaşlar ve kahramanlar detaylı bir halde ve o periyoda ilişkin eşyalarla birlikte sergileniyor. O devrin kıyafetleri ve ömür şekline dair bilgiler veriliyor. Müzede, Osmanlı’yla savaşlar sırasında ele geçirilen ganimetler de sergileniyor, bunların ortasında pek çok sancak ve 2. Abdülhamid’e ilişkin olduğu belirtilen taht da bulunuyor. Ayrıyeten eski meclis salonunu üst kattan görüp fotoğraflayabilirsiniz. Meraklısına tavsiye ederim. Lakin müzedeki anlatım lisanının Türkiye’deki resmi tarih anlatısına taban tabana zıt olduğunu da aklınızda tutun. Giriş fiyatı 3€, lakin ben kapanmadan yarım saat evvel yetişebildiğim için girişte fiyat almadılar.

Atina Birinci Mezarlığı

Her yerde olduğu üzere Atina’da da bir mezarlık görmek istediğimde buradan öbür bir yeri seçmem elbette düşünülemezdi.

Yunanistan’ın kurulmasının akabinde kurulan -adı üzerinde- birinci mezarlık, adeta antik Yunan kalıntılarını andıran mezar taşları, hatta anıtların dikildiği yer olmuş. Biraz da o birinci yıllardaki ulusal gururdan doğan çok şaşaalı eserler de buraya tahminen bu yüzden inşa edilmiş. Birtakım anıt-mezarların onarıma girdiğini bile gördüm, o derece özel bir yer burası. Atina’nın en büyük ve özel mezarlığı olması boşuna değil, hakikaten Yunanistan ülkesinde en çok tesiri olan şahıslar buraya gömülmüş. Bilhassa girişe yakın kısımdaki mezar taşları adeta sanat yapıtı üzere.

Yukarıda bahsettiğim George Averoff yahut Ioannis Pesmazoglou üzere zenginlerin devasa anıt mezarları burada yer alıyor örneğin. Ülkenin tahminen de en hürmet gören kişilikleri ortasında bulunan aktris ve kültür bakanı Melina Mercouri’nin mezarı tam bu iki mezarın ortasında. Şayet kendine ilişkin bir adası olmasaydı 20. yüzyılın en meşhur Yunan zengini armatör Aristoteles Onassis de burada olurdu herhalde.

Ayrıca benim çocukluk yıllarındaki haber bültenlerinin değişmez PASOK lideri ve Yunanistan başbakanı Andreas Papandreu, ülkeye büyük kültürel katkısı olmuş iki Alman, arkeolog Heinrich Schliemann ve mimar Ernst Ziller ile birlikte sayısız asker, ulusal kahraman, siyasi, sanatçı ve sade vatandaş burada yatıyor.

Buraya geldiğinizde bir defin merasimine de denk gelmeniz yüksek ihtimal, cenaze alayını saygılı bir formda takip ederek tipik bir Yunan cenazesi izlemeniz de mümkün. O yüzden meraklısı olanlara burayı da görmelerini tavsiye ederim.

Modern Sanat Müzesi

Atina üzere onlarca antik devir kalıntısının bulunduğu bir kentte biraz da çağdaş vakte ilişkin birşeyler görmek isteyebilirsiniz. Bu yüzden meraklısına Çağdaş Sanat müzesini tavsiye ederim. Ünlü armatör Stavros Niarchos’un vakfının önemli bağışlarıyla hayata geçen müze epey çağdaş binaya kurulmuş. Müzede çoğunlukla Yunan olmak üzere milletlerarası sanatkarların da çağdaş sanat yapıtları sergileniyor. Türkiye’den Köken Ergun ve Kutluğ Ataman’ın da yapıtları vardı müzede. Yunan sanatkarlarının yapıtlarının bir kısmı Yunanistan’daki cunta devrine aitti, ayrıyeten Mona Hatoum’un Filistin sıkıntısına eğilen yapıtları, öteki sanatkarların dünyadaki tartışmalı bölgelerini dikkatlere sunan yapıtları de vardı. Bu manada benim aklımda makul bir konsepti olan bir çağdaş sanat müzesi üzere göründü diyebilirim.

Müzeye giriş fiyatı 8€. Bu müzeye merkezden Sygrou-Fix metro durağına yahut Fix tramvay durağına gitmek suretiyle rahatlıkla ulaşılabiliyor.

Kiklad Sanat Müzesi

Ege Denizi’nin orta kısmında yer alan bir ada topluluğu olan Kiklad (Cyclades), Yunan kültürünün oluşmasında katkısı olan bölgelerden bir tanesi. Bu bölgeden, öbür Ege adalarından ve Kıbrıs’tan çıkarılan eserler, müzenin kalıcı standını oluşturuyor. Heykeller, çömlekler, farklı su testileri ve en kıymetlisi de bayan figürleri bu müzede öne çıkıyor. Ulusal Arkeoloji Müzesi sizi kesmediyse burayı da ziyaret edebilirsiniz. Giriş fiyatı 8€.

Exarcheia

Yunanistan’da vakit zaman toplumsal olayların yaşandığını haberlerden takip ediyoruz. Fakat büyük toplumsal hareketlere dönüşmese bile bilhassa radikal hale gelmiş toplulukların, anarşistlerin, eşcinsellerin, göçmenlerin kendini gösterdiği, sık sık hareketlerin olduğu ve polislerin bol olduğu bir mahalle var. Exarcheia, bütün bu radikal ve toplumun geneli tarafından “dışlanan” toplulukların sesini duyurmaya çalıştığı, polisle kitlelerin karşı karşıya geldiği ve vakit zaman mevt olaylarının yaşandığı “alternatif” bir yer Atina’da. Her ne kadar burada kümelenmiş göçmenler son yıllarda dağıtılmış olsa bile, buranın sembolik değeri epey fazla.

Exarchion Maydanı bu mahallenin kalbinde hayli küçük, caddelerin birleşip delta oluşturduğu bir yere kurulmuş bir meydan. Syntagma üzere geniş kitlelerin katıldığı değil, “alternatif” olarak tabir edilen, fakat bizim daha anarşist ve dışlanmış diyebileceğimiz, toplumun genelini oluşturmayan kitlelerin seslerini duyurmaya çalıştığı bir yer. Bizim orada bulunduğumuz kısa mühlet içinde çabucak gördüğümüz şey, orada bulunan Afrika göçmenlerinin kimliklerini denetim eden polislerdi mesela. Ayrıyeten meydanda göçmenlerin astıkları pankartlar yer alıyordu.

Hiçbir olayla bağı olmayan bir turist olarak ise, buraya yakın dar sokaklardaki yerlere gidip vakit geçirmek Atina’da yapılabilecek aktivitelerden biri olarak görülebilir. Buranın Omonia Meydanına çok yakın olduğunu, münasebetiyle pek merkezi sayılabilecek bir pozisyonda olduğunu söylemek gerekiyor. Monastiraki’nin çok turistik havasından uzaklaşmak isteyenlere tavsiye edilir.

Lycabettus Tepesi

Atina tıpkı yedi doruklu İstanbul üzere zirvelerin domine ettiği bir kent. Şahsen kentin sembolü olan Akropol bir doruğun üzerine kurulmuş. Lakin Akropol’ün doruğundan etrafınıza baktığınızda, binaların ortasında sipsivri bir halde göğe yükselen, öteki zirvelere benzemeyen bir yer göreceksiniz, işte orası Lycabettus Zirvesi.

277 rakımlı Lycabettus Doruğu, Atina’nın en yüksek noktası. Akropol’e de diyecek yok lakin bence Atina’nın Akropol’ü, hatta Pire’yi ve denizi de içine alan en hoş görünümleri bu doruktan görülüyor. Öte yandan en dorukta küçük beyaz bir kilise var, Aya Yorgo isminde.

Buraya tırmanması biraz kondisyon gerektiriyor olağan, bilhassa patikanın sonları epeyce dikleşiyor. Lakin görünüm görülmeye bedel. Öte yandan buraya çıkan bir de füniküler var, bütün bu zahmete girmek yerine 3 dakikada doruğa çıkabilmek mümkün. Bileti tek istikamet 5, iniş çıkış 7.5€.

Filopappos Zirvesi ve Anıtı

Akropol’e bakan tepelerden bir tanesi de Philopappos Zirvesi. İsmini, buraya MS 1. yüzyılda dikilmiş anıttan almış. Zirvenin en yüksek noktasında vaktin Kommagene prenslerinden biri olan, münasebetiyle Suriye kökenli diyebileceğimiz Filopappos’a adanmış görkemli bir anıt yer alıyor. Anıt aslında 15. yüzyıla kadar olduğu üzere korunabilmiş, fakat artık görebildiğimiz versiyonu 20. yüzyılın başlarında restore edilmiş. Üzerindeki ayrıntılar, bilhassa atlı otomobil ayrıntısı epey etkileyici diyebilirim. Birebir vakitte, tıpkı Akropol ve öteki zirveler üzere hoş görüntüsü var.

Tepenin tabanında Socrates’in Zindanı yer alıyor. Socrates’in Zindanı dediysek, aslında ne buranın gerçek bir hapishane olduğu, ne de Socrates’in kaldığı kesin. Fakat bu üç odalı, kayalara oyulmuş hücre üzere yapıların devlet tarafından hapishane üzere kullanıldığı ve olasılıkla büyük düşünür Socrates’in de kendi eliyle baldıran zehirini içerek ömrüne son vermeden çabucak evvel burada hapsedildiği varsayılıyor. Bunun dışında Socrates’e dair öteki birşey göremeyeceksiniz, yolunuzun üstüne düşmüyorsa görülmese de olur diyebileceğim usulde yerlerden.

Atina’da spor karşılaşması izlemek

Atina’daki spor sahnesini hepimizin bildiği üzere iki büyük spor kulübünün yüzyıllık rekabeti domine ediyor: Pire’nin Olympiakos ve Atina merkezinin Panathinaikos kadrolarının rekabetinden bahsediyorum. Futbolla birlikte basketbolun da çok sevildiği bu ülkede imkanınız varsa bir karşılaşma seyretmenizi katiyen öneririm. Gerçekten epeyce fanatik taraftarları olan bu iki kulübün maçları da hayli ağır bir atmosferde geçiyor.

2013 yılında Atina’ya gittiğimde bir Olympiakos – Veria maçını Yorgo Karaiskaki Stadı’ndan izleme imkanı bulmuştum. Yurtdışında izlediğim bu birinci spor karşılaşması benim için epeyce âlâ bir tecrübe olmuştu. Ayrıyeten Olympiakos’un basket salonu Barış ve Dostluk Salonu’nun (S.E.F.) parkesine çıkabilmek, bir formda Vasilis Spanoulis’le tıpkı parkeye basabilmek imkanına erişmiştim. 2022’deki 2. gidişimde çok istememe karşın Olympiakos’un Euroleague maçına bilet bulamadım. Fakat not olarak şunu belirtebilirim, Olympiakos’un Karaiskaki Stadı’yla SEF, 1 numaralı metro çizgisinin Faliro durağının iki yanında bulunduğundan ulaşımı hayli kolay. Panathinaikos basketbol ekibinin maçlarını yaptığı OAKA Spor Salonu’na ulaşmak için ise 1 numaralı sınırın İrini durağı, futbol ekibinin Apostolos Nikolaidis Stadı’na gitmek için ise 3 numaralı çizginin Ampelokipi durağında inebilirsiniz.

Yunanistan her ne kadar önemli bir milliyetçi, hatta ırkçı topluluğu (ben Altın Şafak diyeyim, siz araştırın) barındırsa da bu ülke topraklarının çıkardığı tahminen de en yıldız basketbolcu Nijerya göçmeni bir ailenin çocuğu olan Giannis Antetokounmpo diyebiliriz herhalde. İşte onun doğup büyüdüğü Sepolia mahallesine gidip oyuncunun 2021’de yaptırdığı basket alanına gitmeyi de basketbolseverler için bir diğer farklı aktivite olarak not etmek isterim.

Pire

Atina’nın deniz kenarı banliyösü olan Pire, Atina üzere antik bir cennet ayarında olmasa da uzun bir geçmişe sahip. Fakat günümüzdeki kıymeti, ülkenin en değerli limanına sahip olmasından geliyor denebilir. Yunanistan’ın sayısız adasına ve İtalya üzere öbür ülkelere yapılan seferlerde milyonlarca yolcu buradan geçiyor. Bu manada Atina’nın denizlere açılan kapısı demek yanlış olmaz. Bunun dışında liman kenarındaki birçok yerde beşerler yiyip içip denize yakın vakit geçirebiliyor, yürüyüş yapabiliyor. Beni pek açan bir yer olduğunu söyleyemem, fakat ilgisini çekenler için burayı da söylemiş olayım.

Pire’ye metroyla gidiş (1 numaralı yeşil hat) en mantıklı prosedür. Otobüsler de var, lakin ağır trafik saatlerinde epey vakit kaybetmeniz mümkün.

Atina’daki en turistik bölgeler

Atina’da turistik açıdan birçok görülesi yer olduğunu belirttim, lakin hem turistler, hem de olağan halkın uğrak yeri haline gelen birkaç yerden daha süratlice bahsetmek istiyorum. Alışılmış ki buralar Akropol’ün etrafında kümelenmiş. Monastiraki semti, merkezi pozisyonu nedeniyle kentin en kalabalık bölgelerinin başında geliyor. Buranın göbeğindeki metro durağı sayesinde ulaşımı çok rahat. Sayısız turistik dükkanın dışında kentin bit pazarı da burada, antika merakınız varsa burayı görün.

Monastiraki’den Syntagma Meydanı’na kadar uzanan Ermou Caddesi, yüzlerce mağazanın bulunduğu bir diğer kalabalık yer. Atina’nın İstiklal Caddesi diyebiliriz. Hem alışveriş, hem yeme içme açısında Ermou ve etrafı uygun bir seçenek oluşturuyor.

Bunlar dışında yeniden tam bir turist mıknatısı olan Plaka mahallesine de değinmek isterim. Hem standart, hem daha butik havadaki dükkanların yığıldığı Plaka’da dolaşması hayli keyifli. Tripodon isimli dar sokaktaki yerler, bilhassa burayı kesen Mnisikleous sokağındaki merdivenlerin kenarında hizmet veren yerler, çok sayıda turist çekiyor.

Atina’da toplu taşıma

Atina’da dolaşırken metro, tramvay ve otobüs seçeneklerini kullanmanız mümkün. Fakat gün içinde bilhassa Monastiraki, Syntagma, Omonia üzere bölgelerde çok trafik olabiliyor, bu nedenle metro en makul ulaşım yolu üzere göründü bana.

Atina metrosu 3 sınırdan oluşuyor, 1 numaralı Kifisia – Pire (yeşil), 2 numaralı Anthoupoli – Elliniko (kırmızı) ve 3 numaralı Havaalanı – Nikaia (mavi) çizgileri. Havaalanından kente gelirken ve Pire’ye gidişler de dahil olmak üzere kentin birçok noktasına metroyla ulaşabilmek mümkün. Ayrıyeten merkezdeki metro duraklarında başka çizgilere aktarma yapılabiliyor, o yüzden metroyla ulaşımın epeyce pratik olduğunu söyleyebilirim. Bir durakta indikten sonra yürüyen merdivenler ve yeraltı geçitlerini kullanarak birkaç dakika içinde farklı istikametlere giden trenlere geçilebiliyor.

Atina’da ulaşım araçlarına binerken Ath.ena isminde bir kart kullanılıyor. Bu kartı metro duraklarındaki otomatlardan alabilirsiniz. Tek binişlik ve 90 dakika geçerli kartın fiyatı 1.20€. Lakin ben size en az birkaç gün kalacaksınız ve uzak bir yerlere gitme durumlarınız da olacaksa 5 günlük karttan almanızı tavsiye edeceğim. Fiyatı 8.20€, bütün taşıtlarda ve istediğiniz kadar kullanabildiğiniz için tam bir baş rahatlığı içerisinde toplu taşımayı kullanabilirsiniz. Doğal bu biletlerin tek kişilik olduğunu, bir kanunsuzluk olması halinde cezası olduğunu trenlerdeki ikazlar ortasında okudum. Bu biletlerin havaalanı gidişlerini kapsamadığını, havaalanı biletlerinin farklı alınması gerektiğini söyleyen yazılar okuduğumu yine hatırlatayım.

Atina’da yemek

Atina, tıpkı Yunan adalarında olduğu üzere Türk mutfağına epeyce yakın lezzetlere sahip. Gyros pita (bildiğimiz dürüm, yalnız tavuklu, domuzlu ve karışık versiyonları var) ve Souvlaki (şiş) çok yakından tanıdığımız fast food türevi yiyecekler. Bunun yanında tatlı olarak da baklava, kataifi (kadayıf), loukoumi (lokum), kazan ntipi (kazandibi), kourabiedes (kurabiye) ve bildiğimiz patlıcan yemeğinin daha tatlıya evrilmiş hali olan moussaka (musakka) üzere birçok kebap, yemek ve tatlı bize tanıdık geliyor haliyle.

Bunların haricinde deniz eserleri yapan bir restoran yahut tavernayı da kesinlikle ziyaret edin. Epey hoş kalamar, ahtapot ve balık çeşitlerini başta Monastiraki olmak üzere farklı mahallelerdeki yerlerde tadabilirsiniz. Tavernaya giderseniz de hoşunuza gidecek müzikler yahut rebetiko dinleyebilirsiniz.

Özetle Yunanistan tahminen çok değişik şeyler tatmayacağınız, lakin binyıllar öncesine dayanan tarihin kalıntılarını hayli canlı bir biçimde görebileceğiniz, turist dostu bir kent olarak aklımda yer etti. Batı Avrupa ülkelerine kıyasla daha ucuz olduğunu söyleyebileceğim bu başşehre en az 3 gün ayırmanız halinde pişman olmayacağınızı söyleyebilirim.