Wadi Rum (Ram Vadisi) Gezisi – Ürdün

Son güncelleme tarihi: 7 Ağustos 2023

Ürdün’e gelmeden evvel Wadi Rum‘dan doğal ki haberdardım. Fakat itiraf ediyorum ki Ürdün’e kendi başıma gelmiş olsaydım, ulaşımı çok dertli bir yer olduğundan burayı atlamayı düşünebilirdim. Bu nedenle katıldığım çeşide teşekkür borçluyum, dünyada eşi gibisi pek bulunmayacak bir yeri göstermiş oldu bana. Ve artık Ürdün’e gitmeyi düşünen herkese Wadi Rum’a uğramadan dönmeyin diyebiliyorum rahatlıkla.

Arabistanlı Lawrence’ın 1910’larda Osmanlı’ya karşı Arap ayaklanması esnasında bulunduğu, sonra 1962’deki sinemasıyla tüm dünyanın tanıdığı Wadi Rum, Ürdün’ün tahminen Petra kadar, tahminen Petra’dan bile daha görkemli bir turistik noktası pozisyonunda. Uçsuz bucaksız kum vadilerinin akıl almaz haşmetli kayalıklarla kol kola durduğu bir yer burası. Üstelik bu kayalıklar on binlerce yıldır güneş, yağmur, rüzgar üzere her türlü doğal tesire açık durumda olduğu için o kadar eşsiz biçimler almışlar ki, bunun benzerilerini tahminen Yosemite Ulusal Parkında görmüşümdür. Lakin Yosemite’den farkı, bu kayalıklardaki yüksek demir oksit oranı nedeniyle hem kayalar, hem de kumlar gözle görülmeden inanılmayacak bir kızıllığa bürünmüşler, bu da Wadi Rum’u adeta Mars üzere bir yer haline getirmiş.

Bu yazıda bir tıp vasıtasıyla gidip bir gece geçirdiğim Wadi Rum’da gördüklerimi anlatıp, kendim yapmasam da buraya tipsiz gelmek isteyenler için kimi ipuçları vermeye çalışacağım.

• Wadi Rum nerede bulunuyor?
• Wadi Rum’a nasıl gidilir?
• Wadi Rum’da görülecek noktalar
• Wadi Rum’da gecelemek
• Popüler kültürde Wadi Rum

Wadi Rum nerede bulunuyor?

Wadi Rum veya Ram Vadisi Ürdün’de bulunuyor. Ürdün’ün en güneyinde, Suudi Arabistan hududunda yer alan vadiye en yakın büyük kent Akabe. Yaklaşık 60 kilometre uzakta bulunuyor. Havaalanı olarak da yaklaşık misal bir aralıkta Akabe Kral Hüseyin Milletlerarası Havaalanı bulunuyor, Türkiye’den de direkt uçuşlar yapılıyor buraya.

Wadi Rum yakınlarında birkaç köy bulunuyor, asıl vadi alanına en yakın köy, tekrar birebir ismi taşıyan Wadi Rum köyü. Burada hem kalacak yerler, hem de çeşit ayarlanabilecek işletmeler ve vadiye girmeden evvel gereksinimlerinizi tedarik edebileceğiniz bakkallar bulunuyor. Ayrıyeten tıp otobüsü ve arabalar beklediği bir park alanı da var, aslında bu köyün ötesine 4×4’ten öbür araç geçemiyor. Münasebetiyle Wadi Rum, ulaşım imkanları bulunan, temel gereksinimlerin karşılanabildiği lakin merkezden tamamiyle izole bir bölge olarak kıymetlendirilebilir.

Wadi Rum’a nasıl gidilir?

Wadi Rum’a giden sağlam tek toplu taşıma aracı olarak JETT (Jordan Express Tourist Transportation) otobüslerinden bahsedebiliriz, ki onun da kalkış saatleriyle ilgili birtakım berbat kıssalar okuduğum için dikkatli olmakta yarar var. Detaylarını ileride aktarmaya çalışacağım. Bir cins kapsamında geliyorsanız elbette sorun yok, fakat tıpta değilseniz gelişi ve gidişi sizin titiz bir halde ayarlamanız gerekecek.

Burada da şöyle seçenekler var gördüğüm kadarıyla:

1. Havaalanından Wadi Rum’daki otelinize transfer: Hem çok lüks, hem de daha mütevazi oteller ve kamp alanları isteğe bağlı olarak Akabe Memleketler arası Havaalanından vadiye gelmenizi sağlayabiliyor, elbette fiyatı karşılığında. Ürdün’e Akabe’den girdiyseniz ve Akabe’de vakit geçirme fikriniz yoksa bu bir seçenek olabilir.
2. Başka bir kentten günübirlik turlar: Akabe, Petra ve Amman‘dan özel yahut kümeler halinde tipler düzenleniyor. Tripadvisor yahut Viator üzere siteler üzerinden sabah çıkıp akşam dönmeli yahut çölde bir tesiste konaklamalı cinsler rahat halde ayarlanabiliyor.
3. Akabe yahut Petra’dan taksi: Doğal ki bunlar da çok değerliye gelecektir, lakin bilhassa 3-4 kişilik bir küme halinde gezecekseniz mantıklı bir seçenek olabilir. Akabe’den vadiye 15 ila 25 JOD ortasında değişen fiyatlar gördüm şahsen. Petra (hatta Amman) daha uzak olduğundan fiyat de yükseliyor haliyle.
4. Toplu taşıma (Otobüs): Öğrendiğime nazaran Petra’dan, Akabe’den ve Amman’dan Wadi Rum’a sabah kalkan birer otobüs bulunuyor. Öteki seçeneklere nazaran çok daha hesaplı alışılmış ki. Fakat bu durumda planınızı uygun yapmanız, şayet geç kalıp da dönüş otobüsünü kaçırırsanız Wadi Rum’da en az bir gece konaklamanız gerekir üzere gözüküyor.

Evet, Ürdün’ün resmi otobüs şirketi diyebileceğimiz JETT’in sitesindeki çizelgeye bakacak olursak Akabe’den, Petra’dan ve Amman’dan her sabah Ram Vadisi’ne otobüs bulunuyor. Akşam ise yalnızca Akabe’ye ve Amman’a otobüs var üzere görünüyor. Petra’ya ise yalnızca sabah bir otobüs bulunuyor. Bu sitede biraz daha ayrıntılı bilgiler paylaşılıyor.

Hangi ulaşım aracıyla geliyorsanız gelin, birinci olarak Wadi Rum Turist Merkezi’nden (Wadi Rum Tourist Center) geçip 5 JOD’luk giriş biletini almanız gerekiyor içeri girmeden evvel (Jordan Pass sahiplerine ücretsiz). Burada verilen vadi haritasını da almayı unutmayın. Buranın 5 km ötesinde Wadi Rum köyü var, burada evvelce ayarladığınız rehberle yahut şirket temsilcisiyle buluşacaksınız. Yalnız dikkatli olmak lazım, hem turist merkezinde, hem de köyde çok sayıda kişi akbaba üzere turistleri avlamaya çalışıyor. Evvelce ayarladığınız biri varsa hakikat bireye ulaştığınızdan emin olmaya çalışın, ayarlı birşey yoksa da sıkı pazarlık yapın.

Wadi Rum’da görülecek noktalar

Wadi Rum UNESCO Dünya Mirası’na alınmış, 700 km²’lik devasa bir alana yayılan bir vadi. Münasebetiyle burada çok geniş bir alandan kelam ediyoruz. Açıkçası hiçbir özel noktada durmadan, salt etrafa bakarak çöllerde yürümek yahut 4×4’le gezmek bile süper bir tecrübe. Zira sizi kuşatan bu imajın bir benzerini dünyanın öbür bir yerinde görmeniz hiç kolay değil.

Seven Pillars of Wisdom

Turist merkezinin çabucak solunda yani doğusunda bulunan süper kayalık zirve serisine, T.E. Lawrence’ın kitabından yola çıkarak “Bilgeliğin Yedi Sütunu” denmiş. Aslında Lawrence’ın kitabıyla bu ismin bir alakası yok, anlatılanlara nazaran o anılarını yazmak için planladığı bu kitaba, İncil’de bahsedilen bu 7 fazileti isim olarak çoktan seçmiş. Fakat bu kayalıkların ismi ne olursa olsun çok görkemli olduklarına hiç kuşku yok. Sarılmış rulolara benzeyen kayalıklar, içeride göreceklerinizin ne kadar eşsiz olacağının habercisi üzere adeta.

Lawrence’s Spring

Ziyaretçi merkezinden 5 kilometre sonra Wadi Rum köyüne varılıyor. Bahsettiğim üzere, bu köyde otobüsler bitiyor, rehberinizi, cinsinizi, 4×4’ünüzü bulup onunla devam edeceğiniz nokta burası. Suyunuzu, yiyeceğinizi, başa sarmak için keffiyeh‘nizi alıp yola çıkmaya hazırlandıktan sonra 4×4’lerle yola devam ettiğinizde asfalt bitiyor ve yumuşak kumların üzerinde savrula savrula ilerlemeye başlıyorsunuz. Meşhur tek başına duran ağacı (Wadi Rum tree) geçtikten sonra yaklaşık 5 dakika içinde Lawrence’s Spring denen su kaynağına varıyorsunuz. İsminde Lawrence geçiyor olmakla birlikte buranın da direkt olarak Lawrence ile alakası yok.

Eski vakitlerde bu kaynak, vadinin tek su kaynağıymış. Etraftaki Bedevi kabileleri suyunu buradan alırmış. Burayı çevreleyen kayalıklardaki bir incir ağacını gösterdi oradaki Bedevi abi: o ağacın olduğu yerden geliyormuş su. Fakat günümüzde buranın halkı bu suyu kullanmak zorunda değil, her yere borularla su getirilmiş hakikaten. Bu kaynaktan gelen suyu 30-40 yıldır sırf turistleri gezdirmesi için kullanılan develer içiyor.

Bu kaynağı kesinlikle görün, zira kaynaktan çok geride bulunan büyükçe bir kaya üzerindeki yazıtlar buranın asıl bedeli olmuş bence. Üzerinde kadim Safaitik alfabesiyle yazılmış yazıların ve keçi, deve üzere türlü hayvan ve insan figürlerinin kazındığı bu kaya duvar çok büyük ve görkemli. Bize anlatılana nazaran, bu kaynak kervanlar için bir durak noktası üzere olduğundan, burada duranlar duvara birşeyler kazımayı adet edinmişler, bu yazı ve işaretler de onların öbür kervanlara bıraktığı izlermiş. Görebileceğiniz en haşmetli yazılı kayalardan bir tanesi, lakin Ram Vadisi’nde bunun kadar eski ve göz kamaştırıcı öteki kayalar da göreceksiniz.

Al Ramal Kızıl Kumulu

Burası turistlerin en çok uğradığı yerlerden bir tanesi. Büyük bir kayalığın doruğuna kıpkızıl, yumuşak kumlardan oluşan bir merdivenden yürüyerek çıkabildiğinizi düşünün. İşte Al Ramal Red Sand Dune diye bilinen bu yer, bu yüzden dünyada pek örneği görülecek cinsten bir yer değil. Dik bir kumuldan üst hakikat yürüdüğünüzde süper bir vadi görüntüsünü önünüze serilmiş bulacaksınız. Üst çıkmak epey meşakkatli olduğu için birçok kişi ayakkabısını çıkararak yürüyor ki zati çölün rastgele bir yerinde bu kumlara ayağınızı değdirmeden ayrılmayın sakın.

Vadinin büyüklüğünü anlamak için, mükemmel fotoğraflar çekmek için en uygun yerlerden biri olduğuna hiç kuşku yok. Hatta buradan aşağıya “sandboard” denen bir olayla, bir tahtanın üzerine oturarak aşağı kayma olayı da sıkça yapılıyormuş, görüntülerini gördüm. Ayrıyeten kayalıkların tabanındaki küçük Bedevi kafesinde soğuk ve sıcak birşeyler içebilirsiniz.

Elinizde rastgele bir tahta olmasa bile bence şunu yapmalısınız: kumların ne kadar ince ve yumuşak olduğundan bahsetmiştim. Bu doruğa çıktığınızda aşağı gerçek bir taş atın. Çok da uzağa atmayın lakin, taşın yere düştüğü yerde oluşturduğu “dalgaları” görebileceğiniz kadar yakına atın. Zati attığınız her adımda etraftaki kumların ne kadar acayip bir halde “dalgalandığına” şahit olacaksınız lakin burada aşağı hakikat inen kumlarda bu tesir çok daha net gözüküyor. Kum değil de bir suya taş atmışsınız üzere, adeta “Doppler etkisi”ni hatırlatır bir biçimde kumların taşın düştüğü yerin etrafına adeta akışını göreceksiniz. Katı değil de adeta bir sıvı kadar akışkan hale gelmiş bir kumun üzerinde yürüdüğünüzü böylece çok daha net görebilirsiniz.

Tabii bunu söylemişken şunu tekrar hatırlatayım ki çöle sadece 4×4 araçlar girebiliyor. Onlar da doğal olarak bir asfalt üzerinde sarfiyat üzere gidemiyor, savrula savrula gidiyor. Münasebetiyle çölde yürümenin düz yolda yürümeye benzemediğini net bir halde söyleyebilirim. Çölü tek başınıza gezmeyi düşünebilirsiniz, fakat aralıkları düz yoldaki uzaklıklar üzere hesaplayarak plan yapmayın.

Khazali Canyon

Wadi Rum’un muhtemelen en etkileyici yeri burası. Bu kanyon, devasa bir kaya kütlesinin vakit içinde çatlayıp açılmasıyla ikiye bölünmüş daracık bir geçitten oluşuyor. Buradaki kayalarda Safaitik alfabesiyle, eski Arap alfabesi olan Kufik alfabesiyle yazılmış yazılar ve muhtemelen çok daha evvelce kalma petroglifler bulunuyor. Fevkalade insan ve hayvan figürleri, bana adeta Azerbaycan’daki Gobustan‘ı hatırlatan cinstendi. Daracık kanyonda, muhakkak yerlere merdivenler ve tahta köprüler yerleştirilmiş. Zati belirli yerler vakit içinde acayip pürüzsüz hale geldiği ve üzeri de tozlarla kaplı olduğu için kayganlaşmış, dikkatli gitmek lazım. Burada 100 metre kadar içeri yürüyebilmek mümkün, sonrasında yol kapanıyor. Yolun bittiği noktalarda küçük su birikintileri var, açıkçası o suyun nereden geldiğini hayli merak ettim. Muhtemelen buraya sızan birtakım yer altı suları bulunuyor. Aslında kanyon girişinde tekrar birkaç ağaç ve ılgın çalılıkları göze çarpıyor. Natürel bütün bu bitkiler, tuzlu topraklarda yaşamaya güçlü bitkiler.

Bu ikiye bölünmüş kayalıkların üzeri o kadar değişik desenlerle örülü ki, güya bir mum yahut dondurma erimiş de aşağı akmış üzere, kayaların yüzeyi rüzgarın, yağmurun ve türlü doğal olayın tesiriyle güzelce yumuşayıp pürüzsüzleşmiş, adeta bir mağara tavanını andırır hale gelmiş. Lakin yerin metrelerce altındaki mağaralarda görebileceğiniz bir imgeyi açık havada görebilmek çok acayip. Kapadokya’daki peri bacalarını hatırlatıyor bu açıdan bakıldığında. Khazali’yi sakın atlamayın, esasen rastgele bir cinsin burayı atlayacağını hiç sanmıyorum.

Küçük Köprü (Little Bridge)

Wadi Rum’daki değişik kayalık oluşumlardan biri de Little Bridge denen küçük kayalık köprü. Çok şiddetli olmayan bir kaya serisini tırmandıktan sonra etrafına hakim bir kaya köprüsü çıkıyor karşınıza. Hafif yüksek olsa da çok korkutucu değil, fotoğraf çektirmelik bir başka nokta diyebiliriz buraya. Buranın da tabanında bir Bedevi dükkanı var, Bedevi çayı ve başka ikramlık eşyaları buradan da satın alabilmeniz mümkün.

Burdah Rock

Wadi Rum’daki en etkileyici kaya köprüsü burası. Gerçekten yerden en yüksekte bulunan kemer, burada oluşmuş. Vadinin biraz uzak bir tarafında olduğu için her tıp uğramayabilir, ben de göremedim ancak bundan da kelam etmiş olayım dedim. Tıpkı ayarda Um Fruth isimli bir öteki kayalık daha var, yeniden fotoğraf çektirmelik harikulade bir kaya köprüsü kendisi.

Mushroom Rock

Düzgün bir esasın üzerine adeta elle konulmuş üzere duran yusyuvarlak bir kaya bu “mushroom rock”. Bu haliyle ismi üzere mantara benzediği için bütün Ram Vadisi’ndeki en enteresan yer formlarından biri diyebiliriz. Başka yerler üzere fotoğraf çekmek dışında birşey yapılamıyor natürel.

Wadi Rum Tren İstasyonu

Ek olarak bir de Wadi Rum yakınlarındaki ünlü Wadi Rum Tren İstasyonundan kelam edeyim. 2. Abdülhamit vaktinde inşaatına başlanan lakin hiçbir vakit tam olarak bitirilemeyen ünlü Hicaz Demiryolu’nun bir durağı olarak tanıtılıyor burası, turist merkezine yaklaşık 10 kilometre kala yol kenarında hala görülebilir durumda. Bu istasyonda bekleyen, fotoğraf çektirmelik eski bir lokomotifin yanı sıra, orta ara turistlerin bindirilip üzeri açık bir vagonda çölde kısa bir tıp attığı bir öbür tren de yer alıyor. Hatta üzerinde Türk bayrağı dalgalanıyor. Elbette o Türk bayrağı o vaktin Osmanlı Devleti’ni simgeliyor, lakin Osmanlı bayrağı ile çağdaş Türk bayrağı ortasındaki farkı bilen bizler için bunun çok bariz bir turist cümbüşü olduğunu, bu kolay nüansla uğraşmak bile istemediklerini anlamak sıkıntı değil. Esasen bu istasyon, özgün Hicaz demiryolu rotasının da bir modülü değil. Ürdün Krallığı tarafından Akabe limanına fosfat taşıyabilmek için, Osmanlı’dan çok sonra inşa edilmiş bir demiryolu uzantısının üzerindeki bir istasyon sırf, fakat turistlere değişik bir tecrübe yaşatıp biraz daha para kazanabilmek ismine Ürdünlüler bu türlü hoş bir yol bulmuşlar.

Normal kurallarda İstanbul ile Mekke’yi bağlaması hedeflenen, lakin yalnızca Şam’dan Medine’ye kadar gelebilmiş Hicaz Demiryolunun günümüzde Şam’dan Amman’a giden kısmında yolcu nakliyeciliği devam ediyor. Bu istasyona gelip de kısa tren seyahatini kaçırdıysanız en azından bekleyen lokomotifin ve uçsuz bucaksız bir hiçlikte ilerleyen, artık üzeri kumlarla kaplanmış rayların birkaç fotoğrafını çekebilirsiniz, şayet özel bir araçla geliyorsanız. Ayrıyeten istasyon içinde 1916’daki Arap isyanına dair bir stant bulunuyor, ona da göz atabilirsiniz.

Wadi Rum’da gecelemek

Wadi Rum’da kendi çadırınızı kurmak suretiyle kalabileceğiniz kamp alanları da bulunuyor, otel ve hatta hostel mantığıyla çalışan kamp alanları ve çok lüks oteller de.

Wadi Rum’un ününün artmasıyla Bedeviler giderek yerleşik hayata geçip turizmle para kazanmaya daha da alışmışlar sanıyorum. Hasebiyle vadideki tesisler de artmış, burada gecelemek üzere çok çok acayip bir tecrübesi nispeten makul fiyatlara yaşayabilmek mümkün hale gelmiş.

Wadi Rum Bubble Luxotel yahut UFO Luxotel üzere çok ünlü ve değerli balon oteller var bölgede mesela, bu balonlar uzay mekiği kapsülüne emsal imajlarıyla çölün Mars’ı andıran imajıyla de farklı bir ahenk içinde bulunuyor. Çok uzaktan bile fark edilebiliyorlar. Bu balonların içinde her türlü lüks mevcut, bu kadar tabiatla başbaşa bir ortamda beşere akıl almaz geliyor olsa da fiyatı karşılığında çöl görüntüsünü rahatından hiç vazgeçmeden görebiliyor buraların müşterileri.

Ancak çok hesaplı kamp alanları da var buralarda. Ekseriyetle bir Bedevi çadırındaki çift kişilik yataktan ibaret oluyor buradaki “odanız”. Banyo ve tuvalet farklı, ortak bir alanda bulunuyor. Odalarda elektrik prizi bulunabiliyor. Kimilerinde kablosuz internet var fakat çok kuvvetli bir irtibat beklemeyin. Kimilerinde hiç internet bulunmuyor. Fakat nihayetinde hepsi de çölde geceleme ve -belki daha güzeli- çölde uyanma tecrübesini bir halde sağlıyor. Hatta hostel formatında, içinde 5-6 tane yatağın yan yana durduğu yatakhaneler de mevcut. Çölün gecesi de hoş, fakat sabahı apayrı. Saat 4-5 üzere güneş hafif yükselip de karanlığı yendikten sonra uyanıp, çadırınızdan çıktıktan sonra hafif aydınlanmış heybetli dağları görmek, cırcır böceklerinin sesini duymak şahane bir tecrübeydi.

Şunu da belirteyim, çöldeki tesislerin neredeyse tamamı çölde birkaç saatlik tipler yahut istiyorsanız sizi Akabe’deki Kral Hüseyin Havaalanından alma üzere hizmetler sunuyor, fiyatı karşılığında olağan. Genelde Ram Vadisi köyünden alıp tekrar buraya bırakma hizmeti fiyata dahil oluyor, tıpkı kahvaltı ve bazen akşam yemeğinin de dahil olması üzere. Bu tip şeyleri gelmeden evvel ayarlamanızda büyük yarar var. Booking.com üzere sitelerde çok sayıda Wadi Rum tesisini kolay kolay bulup evvelden konuşarak ayarlayabilirsiniz. Ayrıyeten tıbbın kapsamını da konuşmuş olun, görmek istediğiniz özel bir yer varsa buraya uğradığından emin olun.

Belki de en kıymetlisi, Wadi Rum’da geceleri havanın gündüze oranla epey soğuduğunu aklınızda tutun. Bizim tipimiz bize yanımızda polar pijamalar almamızı söylemişti ki aylardan Haziran olmasına karşın çok da haksız sayılmadıklarını gördüm. Petra yahut Akabe’de gece maruz kaldığınız cehennem sıcağı, çölde yerini hayli soğuk bir havaya bırakıyor. Gündüz vakti Ram Vadisi de doğal ki epeyce sıcak, lakin daima esen çöl rüzgarları sayesinde o kadar da bunalmayacaksınız, bilhassa Akabe’nin boğucu sıcağıyla kıyaslarsam bunu rahatça söyleyebilirim.

Bildiğiniz üzere çöllerde gece-gündüz sıcaklık farkı çok yüksek olur, karalar süratli ısınıp soğuduğu için. Ben de akşam vakti havanın nasıl soğuduğunu birinci elden gördüm. Üzerinizde uygun bir battaniye olduğu sürece (ki bizim kaldığımız odada vardı) geceleri soğuktan o kadar fazla etkilenmezsiniz. Lakin bilhassa kış aylarında çölde sıcakların 5 derece civarına kadar düştüğünü gördüğüme şaşırmadım.

Akşamları bu tesisler ekseriyetle açık büfe yemek sunuyor. Ürdün’ün her yerinde yiyebileceğiniz o harika humusun yanı sıra kumda pişen ve zarb denen meşhur çöl yemeğini de yiyebiliyorsunuz. Zarb yapma düzeneği aslında çok kolay, kumların içine kazılmış bir çukura 3 katlı bir metal sac indiriliyor. Sacın her katında et, tavuk ve patates, soğan üzere sebzeler bulunuyor. Bunun üzeri bir örtüyle kapatılıyor ve üzerine kum örtülerek kumun üzerinde ateş yakılıyor. Bu ateşte saatlerce pişen yemekler lokum üzere olduktan sonra geri çıkarılarak konuklara servis ediliyor. Eti yönetim eder düzeyde olsa da patatesi, soğanı, havucu mükemmel bir biçimde pişen bu yemeği de tatmanızı öneririm. Sabahları da benzeri formda açık büfede alışılageldik halde humus, felafel, zeytin ve öteki yöresel eserlerden hoş bir kahvaltı yapabilirsiniz.

Özetle planlamanızı hoş yaptıysanız çölde bir gece geçirmeden buradan ayrılmamanızı şiddetle öneririm. Natürel buranın bir çöl olduğunu unutmamak lazım, münasebetiyle düşük bir ihtimal de olsa akrep yahut örümcek üzere kimi hayvanlarla karşılaşılabiliyormuş. Ben şahsen görmesem de görüldüklerini okudum. Fakat kamp alanları muhtemelen ilaçlarla düzgün bir biçimde korunuyordur, ayrıyeten kamp alanlarında bulunan tavuk ve horoz üzere hayvanlar da bütün güçleriyle bunların yaklaşmasına mani olmaya çalışıyorlar (Siz de yanınızda bir sinek kovucu getirip yatmadan evvel çadırın etrafına sıkmayı düşünebilirsiniz). Hasebiyle çölde sabah vakti horozlar tarafından uyandırıldığınızda şaşırmayın. Gün içinde dolaşırken de bence çok sempatik, biraz büyükçe kertenkeleler size eşlik ediyor olacaklar, kayaların üzerinde görebilirsiniz.

Wadi Rum’un tanınan kültürdeki yeri

Burası dünyada örneği o kadar ender bulunabilecek bir yer ki, birçok sinemanın çöl sahnelerinin neden burada çekildiğini anlamak hiç sıkıntı değil. Burada kumdan öbür hiçbirşeyin olmadığı geniş kumullar da var, binyılların tesiriyle şekillenmiş acayip kayalıklar, zirveler de var. Her türlü çöl sineması yahut post-apokaliptik sinemalar için fevkalade bir art plan oluşturuyor yani.

Wadi Rum’da çekilen birinci büyük üretimin 1962’de vizyona giren epik Arabistanlı Lawrence olduğunu söyleyebiliriz. Kral Hüseyin’in, siyasal çalkantı periyotlarından geçtikten sonra yavaş yavaş istikrara kavuşan ülkesinin ününü ve turizm potansiyelini artırmak için bu sinemaya bu kadar büyük takviye verdiğine inanıyorum şahsen. Sinema çekimlerine sık sık ziyarete giden, ordusunun askerlerinin sinemada figüran olarak yer almasını kabul eden, direktör David Lean ve takıma her türlü dayanağı veren Hüseyin, daha sonra imal takımında yer alan İngiliz Antoinette Gardiner’la evlenmişti. Şu anki Ürdün Hükümdarı Abdullah’ın annesi ve mevcut veliaht Hüseyin’in anneannesi, işte sonradan Prenses Muna ismini alan Gardiner’dı.

Günümüz Orta Doğu coğrafyası hudutlarının oluşmasında çok büyük tesiri olmuş İngiliz subayı ve casusu T.E. Lawrence‘ın Arap kabilelerini Osmanlı’ya birlik olmaya çağırdığı yerlerde 50 yıl kadar sonra çekilmiş sinema, hiç elbet sinema tarihinin en büyük epiklerinden biri olsa da asıl olayı Ürdün’ün eşsiz bir kıymeti haline gelecek Wadi Rum’u tüm dünyanın gözleri önüne serip tanınmasını sağlamaktı bence. Hakikaten bu sinemadan sonra ünlü yahut daha az ünlü pek çok sinema bu mükemmel vadide çekildi.

Lawrence of Arabia yalnızca inanılmaz çöl imajlarıyla değil, benim için çölün sesi nedir dense çabucak yanıt olarak verebileceğim Maurice Jarre’ın şahane müzikleriyle de aklımda yer etmişti. Hele sinemanın ana teması olan o uvertür yok mu, Wadi Rum’da geçirdiğim her an her yerde başımda dönecek kadar çölle özdeşleşmiş bir müziktir. Wadi Rum’dan ayrılırken bu müziği açıp dinlemek, buradan ayrılırken kulaklarımda bu müziğin olması bir diğer fevkalade bir tecrübeydi benim için.

Dediğim üzere Wadi Rum’da çekilen tek sinema bu değil. Yıllar içinde daha birçok sinema için doğal bir plato oldu Rum Vadisi. Bunların en ünlüleri ortasında Star Wars serisinin 2010’larda çekilen Rogue One ve The Rise of Skywalker sinemaları var mesela. Üstelik burası yalnızca bir çöl olarak değil, bu dünyaya ilişkin değilmiş üzere hissettiren kırmızı kumlarıyla bir Mars gibisi olarak da biliniyor, söylemiştim. Bu nedenle Ridley Scott’ın yönettiği, Matt Damon’ın oynadığı Marslı (The Martian) sineması de burada çekilmişti. Ki dünyada Mars yüzeyini Wadi Rum’dan daha âlâ temsil edebilecek bir yer olmadığına inanılıyor.

En son da, Denis Villeneuve’ün şahsen çok beğendiğim Frank Herbert uyarlaması Dune‘un 2 sinemasının de burada çekildiğini belirtmek isterim. Fremen’lerin yaşadığı uçsuz bucaksız çöl diyarı Arrakis’i, her damla suyun hayati ehemmiyet taşıdığı bu “baharat” diyarını Wadi Rum kadar hoş yansıtabilecek bir ortam olamaz hakikaten.

Sonuç olarak bu kadar büyük yapımlı sinemaların burayı çekim için tercih etmesi de, UNESCO’nun burayı dünya mirası kabul etmesi de, kolay ulaşılabilir bir yer olmasa bile her yıl onbinlerce turistin buraya gelmesi de boşuna değil. Kendi gözlerinizle gördüğünüzde söylemek istediğimi çok daha yeterli anlayacaksınız.

İletişim

Bu yazıyla ve öbür yazılarımla ilgili her türlü sorunuzu, yazıların altına yorum yaparak bana iletebilirsiniz.