Ürdün’de Lut Gölü gezisi

Birçok dini metinde ismi geçen Lut Gölü yahut Ölü Deniz, dünyada görebileceğiniz en kendine has yerlerden bir tanesi diyebilirim muhakkak. Deniz düzeyinin 400 metre aşağısında yer alan bu göldeki çok tuzluluk ve etrafındaki jeolojik aktiviteler sonucunda ürettiği şifalı balçıkları, Meyyit Deniz’in en bilinen özellikleri olağan ki. Hasebiyle burada yüzmek standart bir denize girmekten çok farklı bir tecrübe yaşatıyor ziyaretçilerine. Bu suya girmenin rastgele bir “yüzme” aksiyonuyla tıpkı kategoride değerlendirilmemesi gerektiğini de baştan söylemeliyim.

Bu yazıda sizlerle Meyyit Deniz’de geçirdiğim birkaç saatte gördüklerimi paylaşmak istiyorum. Önden belirtmiş olayım, ben Lut Gölü’nün Ürdün tarafında kalan kısmına gittim, münasebetiyle yazıda vereceğim bilgiler ona nazaran olacak.

• Lut Gölü nerede bulunuyor?
• Lut Gölü’ne nasıl gidilir?
• Lut Gölü’nün özellikleri
• Lut Gölü’ne öteki yakın yerler var

Lut Gölü nerede?

Lut Gölü, İsrail ile Ürdün ortasındaki kara hududunun yaklaşık olarak ortalarında konuşlanmış bir göl. Kuzeyde Ürdün ile İsrail (orijnalinde Filistin) hududunu belirleyen Ürdün Nehri’nin (veya Şeria Nehri) sularının döküldüğü bu gölün etrafında, hem Ürdün, hem de Batı Şeria ve İsrail tarafında yerleşimler ve turistik tesisler bulunuyor. Burası hiç elbet Ürdün ve İsrail’in en önde gelen turistik pahaları ortasında bulunuyor.

Lut Gölü’ne nasıl gidilir?

Buraya gidiş pek kolay değil. Amman’dan buraya JETT ve öteki otobüs firmalarının seferleri bulunsa da yakında büyük bir kent bulunmadığı için ulaşım açısından biraz sıkıntı bir noktada yer alıyor. Ben cinsle gittiğim için bu bahiste ahkam kesmeye pek hakkın yok açıkçası, lakin yeniden de mevzuyla ilgili okuduklarımdan yola çıkarak birşeyler derlemek isterim.

Ürdün’ün resmi otobüs şirketi diyebileceğimiz JETT’in buraya günübirlik otobüs seferleri olduğu sitesinde yazıyor. Bu sitede yazana nazaran Amman‘dan saat 8:30’da kalkan, Meyyit Deniz’den Amman’a ise saat 17:00’de dönen bir otobüs seferi bulunuyor. Yani Meyyit Deniz’e günübirlik bir seyahat yapmak için kâfi kurallar bulunuyor denebilir. Otobüsler anladığım kadarıyla Amman’da Abdali’de bulunan JETT garından kalkıyor, lakin Amman’da öteki duraklardan da yolcu alıyor olabilir. Tek taraf bilet 10, gidiş dönüş alırsanız 15 Ürdün Dinarı yazıyor sitede, fakat okuduklarım biletlerin biraz daha değerli olabileceği halinde. Ayrıyeten otobüsün kalkış ve varış saatlerine, görevlilerin yardımcı olma durumlarına dair olumsuz şeyler de gördüm. Yeniden de hakkında pek ayrıntı bilmediğim fakat olduğunu duyduğum dolmuşu saymazsak en ucuz yolun otobüs olduğuna kuşku yok. Çalıştığı sürece alışılmış. Kesinlikle evvelce teyit edilmeli.

Lut Gölü’ne Amman yahut Akabe’den taksiyle yahut kiralık otomobille da gidebilirsiniz, fakat çok daha değerliye geleceği kesin. Bunun haricinde Ürdün’ün her yerinde otostopla bir yerlere gitmenin çok yaygın olduğunu birkaç yerde okumuş olsam da bunu doğrulamadan tavsiye edemiyorum natürel.

Ayrıca öbür birçok turistik nokta üzere günübirlik cinslerle da Meyyit Deniz’e gidilebilir. İnternetten bu çeşitler kolaylıkla bulunabiliyor.

Lut Gölü’ne girilecek yerler

Buraya günübirlik geldiyseniz işin tahminen de en kuvvetli kısmı fiyatsız bir halde denize girilecek yer bulmak olacaktır. Özel araçla geliyorsanız uygun bulduğunuz bir yerde durup denize girebilirsiniz lakin etrafta rastgele bir imkan bulunmadığında göl keyfinin sonrası epey acılı olabilir. Söylediğim üzere su inanılmaz derecede tuzlu olduğu için sonrasında duş almazsanız o sıcak havada bayağı canınız yanabilir. Ve aslında suya girilebilecek çok yer olsa da bu tip fasiliteler az sayıda yerde bulunuyor.

En çok tercih edilen tesis, halka açık bir yer olan Amman Beach isimli halk plajı. Burası, girişte para ödemek suretiyle girilen, yemek ve duş imkanları bulunan en tanınan Meyyit Deniz’e giriş noktası. Buradaki duş ve tuvaletlerin çok pak olmayabileceğine dair yazılar gördüm. Giriş fiyatına dair 20-25 Ürdün Dinarı’na kadar çıkan fiyatlar yazıyor. Sunulan hizmete oranla yüksek fiyatlar olduğu söylenebilir, lakin dünyada Lut Gölü üzere bir öteki yeri görmeniz pek mümkün olmadığı için buraya gelmişken suya girmeden dönmemenizi söylemeliyim.

Ölü Deniz’e girmek için bir diğer seçenek de göl kenarına konuşlanmış otellerden birine günübirlik giriş için para ödemek. Biz cinsle bu halde Holiday Inn‘in tesislerinden yararlanabildik. Olağanda 15 dinar olduğu söylenen kullanım fiyatına 8 dinar ödedik, buna öğlen yemeği ve Meyyit Deniz’e giriş dahil. Lakin diğer sitelerde bu fiyatın 40 dinarın üzerinde olduğunu da okudum, öğlen yemeği yemezseniz 25’e düşüyormuş. Mariott, Mövenpick üzere otellerin de günübirlik giriş hizmeti var, lakin bunlar biraz daha değerli.

Dead Sea Spa Resort isimli otelin sitesinde yazana nazaran de günlük girişe 20 dinar, öğlen yemeği için 15 dinar ödeyerek buradan da faydalanabiliyormuşsunuz. Yani özetle buradaki otellerde gecelemek zorunda kalmadan -ücreti mukabilinde- göle girmeniz, öncesinde yemeğinizi yiyip sonrasında duşunuzu alabilmeniz çok mümkün.

Lut Gölü’nün kendine has özellikleri

Ölü Deniz, dünyanın en tuzlu 3. gölü olarak anlatıldı bize. Tuzluluk oranı %33’leri geçecek kadar acayip bir düzeyde. Farklı kaynaklarda sıralama değişse de burası her vakit birinci 10’da yer alıyor.

Bu inanılmaz tuzluluk sayesinde benim üzere sırt üstü yüzmeyi pek beceremeyenler bile dayanılmaz bir kaldırma kuvveti sayesinde rahatça su yüzeyinde kalıp kitap okurmuş üzere fotoğraflar çektirebiliyor. Meyyit Deniz’in en ünlü atraksiyonu budur diyebilirim, siz de bu türlü bir fotoğrafım olsun diyorsanız yanınızda bir kitapla -veya benim üzere Kindle ile- gelin.

Bu acayip tuzluluğun tek tesiri zahmetsizce su yüzeyinde kalabilmek değil elbette. Bu suda hiçbir canlı yaşayamıyor, ne bir balık ne de rastgele bir su altı canlısı. Yalnızca kimi bakterilerin yaşayabildiği anlaşılmış lakin göle “ölü” ismini verenler herhalde bunu tespit edebilecek teknolojiye sahip değillerdi o vakitler. Bu nedenle burayla ilgili her türlü ikramlık eşyada balık kılçığı resmediliyor, hiçbir balığın yaşayamadığına atfen.

Deniz düzeyi olayı çok anlatılıyor olağan, sahiden de deniz düzeyinin 400 metre aşağısında bulunması nedeniyle enteresan bir yer haline geliyor. Atmosfer basıncı çok yüksek, havadaki oksijen oranı da birebir biçimde yüksek. Dünyanın en alçak yerleşim yerlerinin buralar olduğu söyleniyor. Lakin ne yazık ki hem Ürdün hem de İsrail’in burayı besleyen Ürdün Nehri’nin sularını ziraî gayelerle alması nedeniyle gölün su düzeyi giderek düşüyor. Gölün günden güne kuruduğu ve her yıl yaklaşık 30 cm kadar alçaldığı söyleniyor ki bu da gölün çok uzak olmayan bir gelecekte büsbütün kuruyacağı manasına geliyor. Çok çok üzücü bir durum elbette.

Bu kadar kendine mahsus coğrafyası olan yerlerde volkanik hareketler de ağır halde yaşanmış oluyor genelde, münasebetiyle buranın yer altı kaynakları açısından varlıklı bir yer olduğunu varsayım etmek sıkıntı değil. Bu bölgeden çıkarılan zift yani bildiğiniz asfalt ham hususu de Ürdün’ün en değerli ihraç kalemleri ortasında bulunuyor. Gölün Yunanca isminin Asphaltites olması boşuna değil. Bu bölgede ayrıyeten bol ölçüde potasyum klorür ve brom üzere madenler çıkarılıyor. Gölün güney ucunda hem İsrail, hem Ürdün tarafı, yapay havuzlar oluşturup göl suyundan madenleri ayrıştırıyorlar, esasen göl haritasında dikdörtgenler biçiminde bölünmüş kısmı kolay kolay görebiliyorsunuz.

Buraya Meyyit Deniz dense de teknik olarak bir göl olduğu açık. Gerçekten İsrail Ürdün sonunu çizen Ürdün Nehri’nin ve öteki birkaç küçük su kaynağının döküldüğü yerde oluşan Meyyit Deniz, ne yakındaki Akabe Körfezi’ne (yani Kızıl Deniz’e), ne de öteki rastgele bir denize dökülüyor, hasebiyle gelen su burada birikiyor, yani bu gölü oluşturuyor. Tuzluluk oranının bu kadar yüksek olması bir yandan da yüksek sıcaklıklardan ötürü buharlaşmanın çok fazla olmasındandır diye varsayım ediyorum. Fakat üstte belirttiğim üzere, burayı besleyen ırmaklardan giderek az su gelmesi de tuz oranını yükselten bir faktör.

Bunun dışında kıyı bölge çok taşlı ve çamurlu olabiliyor, bu yüzden bir deniz ayakkabısı da işinizi görür. Suyun yağlı bir his uyandırdığı söylense de ben o derece hissetmedim. Göle uzaktan baktığınızda rastgele bir denizden pek farklı olduğunu düşünmezsiniz bence.

Lut Gölü’nün tuzu ve çamuru

Ölü Deniz’e ayak bastığınız anda yumuşak ve yapışkan, yağlı bir çamura denk gelebilirsiniz. Korkmayın, bu çok bahsedilen ve plajda yüzünüze sürdüğünüz çamurun ta kendisi, şahsen zift. Oyun hamuru üzere kolay biçim alan, sıcak, suyla temas ettiğinde hemencecik dağılan bir unsur. Buraya gelip de çamur sürmeden dönmeden olmaz natürel. Bu çamurun çok yararlı olduğu söyleniyor, hele çamurlanıp üzerinizde kurumasını beklerseniz. Bu çamuru sudan kendiniz de çıkarabilirsiniz, hazırlanıp kıyıya konmuş kovadan da alarak sürebilirsiniz.

Şifalı eserler hem göl yakınlarında hem de Ürdün’ün her yerinde “Dead Sea Products” formunda etiketlenerek satılıyor. Bu çamurdan ve tuzdan yapılan maskelerin binbir yararı varmış, cildi güzelleştirmek ve kırışıklıkları azaltmak başta olmak üzere. Bunun dışında bedenin su kaybını azaltmak, kas ağrılarını ve krampları rahatlatmak, makûs ağız kokusunu önlemek, toksik unsurları bedenden atmak üzere öbür becerileri olduğu da yazıyor.

Su o kadar tuzlu ki yalnızca sırt üstü yüzmenin kolaylığından değil, suda yürümenin ne kadar sıkıntı olduğundan da bahsetmemiz gerekir bence. Hele sırt üstü yüzerken ayaklarınızı yere basmaya karar verirseniz bayağı efor harcamanız gerekecek. Haziran ayında su çok sıcaktı, suya girerken yavaş yavaş alışmayı gerektirmeyen çeşitten bir sıcaklığı vardı.

Dışarıdan bakıldığında rastgele bir denizden farkı yokmuş üzere görünen bu gölde suya girmeden evvel aklınızda tutmanız gereken en değerli şey, suyun ne kadar tuzlu olduğu. Bu da şu demek oluyor ki, gözünüze ve ağzınıza su kaçarsa öbür rastgele bir denizde çekeceğinizden çok daha fazla acı çekiyorsunuz. Çeşit rehberimiz suya girmeden evvel birbirimize su latifesi yapmamamızı, başımızı suya sokmamamızı bilhassa tembihledi. Gözüme su kaçmasa da ister istemez dilime değen birkaç damla, bu ikazın boşa olmadığını anlamama yetti, hakikaten suyun ne kadar acı olduğunu anlatamam. Öteki kaynaklarda okuduğum kadarıyla buraya gelmeden evvel tıraş olunması bile tavsiye edilmiyor. Su sahiden çok çok acıydı, yeni tıraş olmuş cildi nasıl yakacağını varsayım edemiyorum. Ayrıyeten bedeninizde yeni oluşmuş bir yara, kesik vs. varsa bunların da bayağı yanacağını aklınızda tutun.

Öteki yakın yerler

Nebo Dağı

Buranın dini kitaplardaki yeri büyük, hakikaten Hz. Musa’nın vadedilmiş toprakları gördüğü ve kısa bir müddet sonrasında vefat ettiği zirve burası. Buradan Meyyit Deniz’in kuzey kıyılarını rahatlıkla görebiliyorsunuz. Gölün biraz daha kuzeyinde yer alan ve dünyanın birinci insan yerleşimi olarak bilinen Jericho’yu, hatta havanın açık olduğu günlerde ta Kudüs dağlarına kadar Filistin’i görebildiğiniz çok müstesna bir yer burası. Ayrıyeten bu bölgenin kimi yerlerinin ne kadar yeşil olduğunu görünce, bir vakitler buraların neden vadedilmiş toprak olabileceğini aklınızda canlandırmak biraz daha kolay oluyor. İnsan düşünmeden edemiyor, kutsal kitaplarda yazan bir vaat, günümüzün tahminen de tahlilsiz siyasi sorunu olan Filistin sıkıntısına nasıl temel oluşturabilir diye. Ancak gerçek bu, İsrail kendilerine vaat edilmiş bu toprakları büsbütün denetim edebilmek için asla durmayacak.

Bu zirvenin mülkiyeti Fransisken cemaatine ilişkin, onlar 1932’den beri burayı işletip koruyorlar. İçerideki en görkemli yerler elbet görünüm noktasıyla birlikte Bizans kilisesi kalıntıları. Fransisken’lerin burayı almasından sonra başlayan hafriyatlarda MS 5. yüzyıl civarlarından kalma harika mozaikler ortaya çıkarılmış. Sahiden mozaikler göz kamaştırıcı. Bu noktada ayrıyeten Hz. Musa’nın asasına sarılmış yılan figürü bulunan bir metal heykel, Papa 2. Jean Paul’ün 2000 yılında yaptığı ziyarette diktiği zeytin ağacı ve bölgede hafriyatlarda çıkarılmış buluntuları gösteren küçük bir müze de bulunuyor.

Lut Gölü deniz düzeyinin 400 metre kadar aşağısında kaldığı için, bu zirveden görülen göl görünümü çok daha ilgi cazip hale geliyor, zira yüksek bir yerden çok çok aşağılara bakıyormuş hissini yaşıyorsunuz. Ki bu olağan, bu zirve deniz düzeyinin 800 metre üzerinde. Yani bu kadar kısa aralık kat edip 1200 metre kadar aşağı rakıma inmiş olmak inanılmaz bir his, aslında bu nedenle Nebo-Ölü Deniz yolu, sert virajlı ve daima aşağı inilen, örneği nadiren görülecek tipten çok dik bir yol.

Ma’in Kaplıcaları

Ölü Deniz’e yakın kentlerden biri olan Ma’in, buradaki su kaynaklarından beslenerek göle dökülen kaplıcalara da ismini vermiş. Burada süper şelaleler ve sıcaklığı 40 dereceyi aşan şifalı kaplıca sularının biriktiği doğal ve yapay havuzlar bulunuyor. Amman’dan taksiyle 20 JOD karşılığında buraya gelinebiliyormuş. Ma’in Hot Springs and Spa isimli tesise günübirlik giriş fiyatı ise 10 dinar. Meyyit Deniz civarında 1 günden fazla geçirmeyi düşünüyorsanız burayı da ziyaret etmelisiniz.

Wadi Mujib

Petra’yı andıran kayalıkların içinden akarak Meyyit Deniz’e ulaşan bir ırmağın etrafında. yükselen sıradışı kayalıkların oluşturduğu eşsiz bir kanyon burası. Burada dolaşmayı çok isterdim, maalesef yapabildiğim tek şey, bu vadiyi çevreleyen kayalıkların dayanılmaz form ve renklerini fotoğraflayabilmek oldu. Lakin gördüğüm kadarıyla vadinin iç kısımlarında çok daha acayip görüntülerle karşılaşabiliyorsunuz. Ma’in Kaplıcaları üzere, bölgede vakit geçirme niyetiniz varsa buraya inen patikaları yürüyüp harika görüntüleri kendiniz görmeniz tavsiye edilir.

Diğer notlar

Lut Gölü ve etrafının madenler açısından çok varlıklı olduğunu söylemiştim, bu nedenle gölün güney kenarında birçok endüstriyel tesis bulunuyor. Başta fosfat ve gölden direkt çıkan zift olmak üzere çıkarılan madenler bu tesislerde işlenip ülke içinde kullanılıyor yahut ihraç ediliyor.

Tabii ki buradaki gün batımı görünümünü seyretmek epey tanınan bir öbür aktivite. Batı’daki İsrail/Filistin tarafında batan güneşi, göle zirveden bakan birtakım kayalıkların üzerinden izleme talihiniz olur, şayet özel bir araçla geldiyseniz.

Evet, burası gelmesi kolay olmayan bir yer, işinizi sağlama almayı sevenlerdenseniz bayağı da değerliye gelecek. Lakin bu acayip yeri görmek size unutamayacağınız, herkese anlatmak isteyeceğiniz anılar sunacaktır. Ürdün’e -hatta İsrail’e- gelecekseniz Meyyit Deniz’i kesinlikle ancak kesinlikle görün diyebilirim.

İletişim

Bu yazıyla ve öteki yazılarımla ilgili her türlü sorunuzu, yazıların altına yorum yaparak bana iletebilirsiniz.