Mısır’da tren yolculuğu + Nil Nehri üzerine düşünceler

Son güncelleme tarihi: 30 Mayıs 2023

Normal kurallarda Mısır’da trene binmekle Nil Nehri’ne hayran olmak ortasında bir irtibat kurulması pek kolay değil. Fakat şunu söyleyebilirim: Aslında Nil Nehri’nin büyüklüğüne hayran olmak için çok özel birşey yapmanıza gerek yok. Önünüze birinci çıkan atlası açmanız halinde, Mısır ülkesindeki yerleşim yerlerinin nasıl Nil etrafında kümelendiğini, başka yerleşimlerin yalnızca deniz kıyısında bulunduğunu, bunların dışında kalan kilometre karelerce alanın dümdüz çöller olduğunu kolaylıkla göreceksiniz. Mısır’a gitmeden evvel ben de bunu biliyordum doğal ki.

Ancak Nil Nehri’nin ne kadar haşmetli olduğunu, nasıl yalnızca çölde birkaç vaha değil, 1000 küsur kilometrelik bir koridorda koskoca bir ülke yarattığını, başta yaklaşık 20 milyonluk Kahire‘dekiler olmak üzere milyonlarca insanı nasıl beslediğini, elhasıl Mısır’a sözün her manasıyla nasıl hayat verdiğini, adeta Mısır’ı var ettiğini anlamak için burayı bir görmek gerekiyor.

Peki bütün bunların Mısır trenleriyle ne ilgisi var? Şöyle ki, Mısır’daki demiryolu ağına bakarsanız, ana çizgilerin adeta Nil Nehri’yle üst üste gittiğini, bilhassa Kahire’nin güneyinde Nil’in kenarından hiç ayrılmadan tek bir çizgi üzerinde ilerlediğini göreceksiniz. Bu da şu manaya geliyor, Mısır’da bindiğiniz bir tren Nil Irmağı havzasından hiç uzaklaşmadan gidiyor. Hasebiyle Nil Nehri’nin kudretini anlamak için yalnızca bir trene binmeniz bile kâfi oluyor diyebilirim.

Nil Irmağı güzellemesini artık biraz kenara bırakayım, Mısır’da 2 defa bindiğim trenlerle ilgili notlarımı ve aklımda kalanları anlatayım. Niyetim hem Mısır’da trenle seyahat etme planı olan bireylere yardımcı olabilmek, hem de neyin yanından geçtiklerine yeterlice dikkat etmelerini de sağlamak olacak. Bence benzerine sıkıntı rastlanacak birşeye şahit olacaklarını bilmesini isterim yolcuların.

Mısır’da tren bileti nasıl alınır?

Mısır Ulusal Demiryolları’nın (Egyptian National Railways), yani Mısır’ın TCDD’si diyebileceğimiz devlet kuruluşunun bir websitesi var. Her ne kadar bu ortalar erişmekte zorluk çeksem de İngilizce bir sayfaları var ve burada güzergahınızı seçip kalkan trenleri, kalkış saatlerini ve hatta bilet fiyatlarını bile öğrenmek mümkündü ben Mısır’a gittiğimde. Lakin o vakit bile online olarak bilet alınamıyordu. Ben de bineceğim trenlerin ismini ve saatlerini çıktı olarak yanımda getirmiştim ki nitekim çok isabetli bir iş yaptığımı bilet gişelerini gördükten sonra anladım.

Tren istasyonundan bilet almak

Benden kısa bir mühlet evvel bir çeşit şirketiyle Mısır’a giden bir arkadaşıma, Mısır’da nasıl tren bileti aldıklarını sorduğumda bileti kendilerinin almadığını, seyahatlerinden 1 gün evvel çeşit operatörleri tarafından alındığını, gidiş tarihine en fazla 1-2 gün kala bilet alınabildiğini söylemişti. Bu yüzden ben de planımı gitmeyi düşündüğüm tarihin bir gün öncesinde Kahire’nin ana istasyonu olan Ramses İstasyonuna uğramak üzerine yaptım.

Tabii Mısır’da trene binmek harikulade bir tecrübe, onu da anlatacağım ancak tren bileti almak bile başlı başına bir macera. Bana Kahire ve Aswan’da iki sefer bilet almak nasip oldu. Hayatım boyunca o kadar kuyruğa girdim, birçok futbol ve basketbol maçı için bilet aldım, Kahire’deki üzere bilet kuyruğuna hiç girmemiştim diyebilirim.

Aslında işler uzun sürdü diyemem, kuyruğa girdikten sonra yaklaşık 20 dakika içinde bilet almayı başardım. Önümdeki kuyruğa bakınca 5 dakika içinde işim bitmeli derdim, fakat o denli bir kaos, o denli bir ortaya kaynama eğilimi ve düzensizlik vardı ki esasen bileti bir halde aldığıma şükrettim.

Kahire Ramses İstasyonundaki bilet gişeleri, istasyon binasının dışında bulunuyor, bunu kalabalığa bakarak kendim çıkardım. Yan yana 8-10 tane gişe var. Olağanda bu gişelerin her birinde farklı tip bir bilet satılıyormuş ve kuyruğa ona nazaran girmek lazımmış ancak etraftaki bütün yazılar Arapça olduğu için, “ya nasip” diyerek kuyruklardan birine rastgele girdim. Gişedeki görevliye tıpkı anda tahminen 2-3 kişi soru soruyor, 1 kişi de para uzatarak biletini almaya çalışıyordu. Bir yandan da yan kuyruklardan birileri öteki kuyruğa adeta sızmaya çalışıyordu. Mısır’da öbür yerlerde de müşahade ettiğim üzere işinizi halletmek için elinizi kolunuzu uzatmak, bağırmak, sesinizi duyurmak zorundasınız, öbür türlü sabaha kadar beklersiniz. Hakikaten daima etraftan “bilet almayacağım, birşey soracağım” der üzere hareketler yapan birileri daima peydahlanıyor.

Bir öteki ayrıntı da, bayanlar kuyruğa daha farklı bir yerden giriyorlar ve onlara öncelik tanınıyor. Tıpkı durumu bankamatik kuyruklarında da görmüştüm. Bir erkek olarak müspet ayrımcılığı destekleseniz bile o kalabalıkta buna isyan etmek isteyeceksiniz emin olun.

Sonunda sıra bana gelir üzere olduğunda tekrar sağdan soldan yanaşan birilerini bertaraf etmek zorunda kalarak elimdeki kağıdı gişedeki görevliye uzattım ve gitmek istediğim yeri, tarihi ve saati söyledim. Binmek istediğim biletin saatini kağıtta işaretlemiştim evvelden, anlatması kolay olsun diye. Bir yandan da ödeyeceğim parayı yaklaşık olarak hazırlamıştım elimde. Lakin vazifeli birşeyler yaptıktan sonra beni yan gişeye havale etti. İngilizcesi çok uygun değil diye mi, ben yanlış kuyrukta mıyım diye bilmiyorum.

Normalde asla yapmayacağım şeydir lakin tıpkı kuyruğu bir sefer de yan tarafta beklemeye çok üşendim. Yan tarafta bekleyenlere adeta yalvaran gözlerle bakıp, bir de İngilizce konuşarak turist olduğumu aşikâr edince halime acımalarını ve öne kaynak yapmama müsaade vermelerini umut ettim. Birkaç kişi zıt aykırı bakıp homurdansalar da neyse ki fazla ses etmediler ortaya girmeme.

Buradaki görevliye de tıpkı formda kaygımı anlatmaya çalıştım. Olağanda turistlere yalnızca 1. sınıf bilet satıldığını duymuştum, o nedenle 1. sınıf istedim. Esasen Mısır’da biletler o kadar kıymetli değil, biz Türkiye’den gelenler için bile. O karışıklıkta misyonlu parayı alıp biletimi verdi ve bu fevkalade kaosu uzaktan seyretmek üzere ayrıldım.

Aswan’dan Luxor‘a bilet alışımda da bu kadar olmasa da benzeri bir kaostan geçmek zorunda kaldığımı söyleyebilirim.

Trende bilet almak

Bu da mümkün, bir orta durakta binenlere bilet denetimi yapan bireylerin bileti olmayanlara tren içinde bilet sattığına da şahit oldum. Gideceğiniz yeri söyleyince nakit para karşılığında biletiniz kesiliyor.

Bu ortada bir not, ben bu geziyi 2022 Aralık’ta yaptım. 2023’ün başında Mısır vatandaşı olmayanlara sırf Dolar ve Euro ile tren bileti alma zaruriliği getirildi ki turist kazıklamayı cet sporu haline getirmiş Mısır’da böylesi bir gelişmeye elbette şaşırmadım. Ben Mısır poundu ile bilet alabilen son turistlerden biri olarak kendimi şanslı sayabilirim.

Kahire Ramses İstasyonu

1958 üretimi Yusuf Şahin sineması Kahire İstasyonu‘nu izlediyseniz bu istasyonda nasıl bir keşmekeş olduğunu iddia edersiniz. Ortadan geçen 65 yılda hiçbirşey değişmediğini söyleyebilirim. İstasyon girişinde ve içinde bir kalabalık daimi olarak var. Bir de gerçek düzgün bir İngilizce bilgilendirme levhası yok istasyon içinde. İngilizce anons da yok. Biletin üstündeki peron numarası da Arapça yazdığı için hakikat yerde beklediğinizden emin olmak için kesinlikle birkaç bireye sorup teyit ettirmek lazımmış treninin geleceği peronu, bunu ben yapmadım ve az kalsın bu yüzden trenimi kaçırıyordum.

Adını bir vakitler istasyonun çabucak yanında bulunan meydana da vermiş (ve artık Büyük Mısır Müzesi’nde sergilenen) görkemli II. Ramses heykelinden alan istasyon, Mısır’ın birincil demiryolu ulaşım merkezi pozisyonunda. İstasyon etrafında seyyar satıcılar, içinde kalabalık, görmeyi beklediğim kaos burada mevcuttu. Yeniden de istasyonun içi, dışı kadar karışıklık içinde değildi.

Ben gitmedim lakin ilgisini çekenler için Mısır Demiryolları Müzesi‘nin de Ramses İstasyonu içinde olduğunu hatırlatayım.

Mısır’da tren yolculuğu

Bizde süratli tren diye birşey olduğu ve artık yaygınlaştığı için TCDD’nin olağan anahat trenlerine bindiğimizde bunları biraz yavaş ve konforsuz bulma eğilimi oluyor. Avrupa’nın lüks trenlerine binmiş olanlar için bu eğilim daha da fazla oluyor. Fakat inanın Mısır’da trene bindiğinizde Türkiye’deki her türlü tren size ultra konforlu ve inançlı gelecektir.

Doğru peronu bulmak

Açıkçası Luxor, Aswan ve ortadaki öbür tren istasyonlarını gördükten sonra peron bulma konusunun buralarda büyük bir sorun teşkil etmediğini söyleyebilirim. Hakikaten istasyonlar çok büyük değil, trenin gelebileceği seçenek az olduğu için yanlış yerde bekleme ihtimaliniz düşük. Ayrıyeten buralarda daha yeni yönlendirme tabelaları da vardı, münasebetiyle Latin alfabesiyle yazılmış tabela bulmak mümkün. Lakin ülkenin en büyük istasyonu olan Kahire Ramses İstasyonunda gerek tabelalar, gerekse elektronik bilgilendirme levhaları çok yetersiz. Ben de bu yetersiz İngilizce tabelaların azizliğine uğramaktan mucize yapıtı kurtuldum diyebilirim.

Şöyle özet geçeyim, Aswan’a gitmek üzere trenin kalkış saatinden 1 saat evvel vardığım istasyon içindeki elektronik tabelaya bakarak 1 numaralı perona geçtim. Vakit geçtikçe etrafımda insanların toplanmasından buraya bir trenin kesinlikle geleceğine ikna olarak rahatladım. Ve trenin kalkış saatine yaklaşık 10 dakika kala bir tren hakikaten yanaşınca içimde kuşku kalmadı. Öbür yolcularla birlikte trene bindim, tam yerime yerleştiğim sırada vagonun (1. sınıf) içindeki küçük LED ekranda gördüğüm numarayla içime bir kurt düştü. Gerçekten biletin üzerinde yazan tren numarasından farklı bir 4 haneli sayı vardı ekranda (yukarıda gördüğünüz üzere benim biletimde 2010 yazıyordu, ancak ekranda diğer bir sayı gördüm). Bunun üzerine evvel bagajları yerleştiren görevliye bunun gerçekten Aswan treni olup olmadığını sordum, evet üzere birşeyler dedi ancak beni anladığından şüpheliydim. Bu nedenle çantalarımı alıp trenden inip kapıdaki görevliye tıpkı soruyu sordum. Bana eliyle ileride bir yerleri gösterdi, peronu söylemedi lakin bu trenin yanlışsız tren olmadığını gereğince aşikâr etti. Trenin kalkış saatine 2-3 dakika kaldığı için koşarak yan peronlara gittim. Lakin oralarda hareket etmeye hazırlanan bir tren görünmüyordu. Çabucak etrafta gerçek peronu sorabileceğim bir vazifeli aradım. Bir tane paklık görevlisinin yanına gidip biletimi gösterdim, o da bana karşılık vermek yerine o sırada ayak üstü yemek yemekte olan bir bayanla konuşup bileti gösterdi. Bayanın yemeğini resmen boğazına dizdiğim için çok üzgünüm, fakat bana ne kadar büyük bir güzellikte bulunduğunu anlatamam. Ağzında yemek varken konuşamadığı için iki elini yan yana getirip 1 işareti yaptı, sonra ben ağzının içine bakmaktayken lokmasını yutup eleven yani 11 dedi. O sırada 4. perondaydım ve trenin kalkış saati gelmişti. Hiç konuyu uzatmadan sırtımda çantalarla peronlar ortası geçişi sağlayan alt geçide inip koştum. Bir çıkışa gelince etrafıma baktım. Lakin alt geçit çıkışlarında hangi perona çıkıldığı yeniden Latin alfabesiyle yazılmadığı için kısıtlı Arapça bilgimle bir yorum yaparak ١١ yazan yere daldım. Hakikaten Arapça 1 sayısının ١ üzere düz bir sembolle gösterildiğini biliyordum. İkisini yan yana görünce 11 olduğuna ikna olup üst yanlışsız koştum, esasen pek düşünecek vakit kalmamıştı.

Perondan üst çıktığım anı sanırım hiçbir vakit unutmayacağım. Sağıma bakınca hiçbir şey göremedim. Lakin soluma baktığımda yavaş yavaş hareket etmeye başlamış treni gördüm. Bir an için, lakin yalnızca bir an için “bu benim tren midir acaba” sorusu geçti aklımdan lakin dediğim üzere durup düşünecek, birine soru soracak vakit yoktu. Tren 20 metre kadar önümdeydi ve çabucak karar vermem lazımdı. Ve giden trenin gerisinden koşmaya başladım. O esnada peronda bekleyen bir kişinin bana Arapça birşeyler söylediğini hatırlıyorum, muhtemelen “koş koş yetişirsin” dediğini sanıyorum ya da o denli yorumlamak istiyorum.

O esnada kendime dışarıdan bakabilecek olsaydım herhalde Hollywood aksiyon sinemalarından bir sahne seyrettiğimi düşünürdüm. Tek fark şuydu ki o sahnedeki temel oğlan bendim ve o trene kesinlikle yetişmem gerekiyordu. Koşa koşa trenin son vagonuyla birebir hizaya gelmeyi başardım. Birkaç saniye trenle tıpkı süratte koştum. O sırada yeniden bir an için “içeri atlasam mı atlamasam mı” niyeti şimşek süratiyle geçti aklımdan lakin öbür hiçbir seçeneğim kalmadığı için vagonun demirine gerçek zıplayıp kendimi içeri çektim. Yanlış bir trene binip binmediğimi manaya imkanı yoktu ve o riski almalıydım.

Soluk soluğa içeri atladıktan sonra öndeki vagonlara gerçek yürümeye başladım. Bir yandan etrafımda biletimi gösterip doğru trende olup olmadığımı sorabileceğim bir vazifeli arıyordum. Fakat en öne geldiğimde tuvaletlere tuvalet kağıdı koymakta olan bir görevliyle karşılaştım, o da doğru trende olduğumu söyleyip yerimi gösterdi. Lakin ben bilet denetim vazifelisi gelip biletime bakıp hiçbirşey demeden ayrılana dek içim rahat bir formda yerimde oturamadım.

Bütün bunlardan şunu anlamalıyız: Mısır’da bir trene binmeden evvel kesinlikle birilerine sorup hakikat peronda beklediğinizde emin olmadan beklemeye başlamayın. Yoksa inanamayacağınız şeyler başınıza gelir. Anladığınızı sandığınız işaretler çok aldatıcı olabilirler. Bir de her ihtimale karşı istasyona olabildiğince erken gelin.

Tren yolculuğu

Yukarıda söylediğim üzere Mısır’daki trenler genel olarak alıştığımız paklık yahut konfor düzeyinde diyemem. 2. sınıf vagonlar bayağı köhne görünüyor lakin 1. sınıf vagonlar da olağanüstü sayılmaz. Yeniden de gereğince konforlu bence, hele ki tekli koltuklardan alabildiyseniz. En büyük sorun, 2. mevki vagonlardaki gürültünün 1. mevki vagonlarda da olması, yani telefonundan çok kalitesiz bir pop müzik yahut Kur’an dinletisi yapan şahıslarla yan yana gitmek zorunda kalabiliyorsunuz.

Trenin durduğu değerli istasyonlarda trene yolcularla birlikte seyyar satıcılar da biniyor ve şarj aleti, kulaklık üzere eşyaların yanında çeşitli ıvır zıvırı (saç tokası vs gibi) satmaya çalışıyor. Hatta ellerindeki eşyaları koltuğun kenarına iliştirip almanızı bekliyorlar. Almaya niyetiniz yoksa geri alıp götürüyorlar. Hatta bir durakta bir genç kucağıma buruş buruş bir kağıt bırakıp gitti, benden ve başkalarından bir reaksiyon gelmeyince geri aldı. Yardım toplamak isteyen biri olduğunu düşündüm ki kağıttaki yazıyı çevirtince nitekim çok sıkıntı durumda olduğunu söyleyen, kendisi ve çocukları için yardım isteyen biri olduğunu anladım.

Trende bir yemek kısmı var lakin bizim bildiğimiz manada oturmalı, restoran havasında bir vagona benzemiyordu. Bunun haricinde sandviç, çay, kahve, su vs satan ve ortada bir tekerlekli otomobiliyle vagonlar ortasında dolaşan bir misyonlu var. 2-3 saatte bir yanınızdan geçiyor. Hele ki uzun bir seyahate çıkıyorsanız kesinlikle yanınıza kâfi ölçüde yiyecek ve içecek alın derim. Yalnız ne alacaksanız istasyona gelmeden evvel alın, hakikaten Ramses İstasyonu etrafındaki büfelerin ne kadar kazıkçı olduğunu şahsen gördüm. Olağanda büfelerde 6 pound’a satılan 1.5 litrelik suyun istasyondaki büfelerde 20’ye satıldığını söylemem, kazığın boyutunu anlatmaya yetecektir.

Bunların haricinde vagon ortalarında sigara içildiğini, münasebetiyle kapılar açıldıkça içeri sigara kokusunun dolduğunu söylemem gerekir. Trende tuvaletler var, erkekler için yönetim eder düzeyde, fakat pek pak sayılmazlar ve musluktan su da akmıyor. Hasebiyle bir ölçü hijyen problemi yaşanabiliyor. Orta Doğu ülkelerinde görülebilecek durumlar diye değerlendirip geçiyorum bunları.

Yolculuğun bu çeşit somut ayrıntılarıyla ilgili en son şunu belirteyim, bilhassa uzun uzaklık seyahatlerde trenin vaat ettiği vakitte varamaması çok mümkün. Kahire-Aswan treni, web sitesinde yazdığına nazaran 14 saatte seyahatini tamamlamalıydı, lakin benim seyahatim 16 saatten fazla sürdü örneğin. Planlarınızı bunu da göz önünde bulundurarak yapın.

Tren camının ötesi

Üstte trenin içinde gördüklerimi anlatmaya çalıştım, artık de camdan bakınca gördüklerimi ve aklıma getirdiklerini anlatayım. Bindiğim tren Kahire kent merkezinden uzaklaşıp güneye hakikat hareketlendikçe etrafın tenhalaştığını fark ettim doğal olarak. Fakat camdan gördüğüm hiçbir yere kuş uçmaz kervan geçmez diyebilmem kelam konusu değildi. Ya küçük bir kasaba, ya daha büyük bir kent, ya bir tarla, ya da bir bağ bahçe gördüm. Tarlalarda beşerler çalışıyordu. Çölü anımsatacak bir boşluk yoktu, ve görüntü epeyce yeşildi. Üstte dediğim üzere, tren güzergahı Nil Irmağı havzasından ayrılmıyor. 16 saatlik Kahire-Aswan seyahatinde bile bir boşluk gördüğümü hatırlamıyorum, Mısırlılar Nil’den her şeyiyle yararlanıyorlar diye düşündüm. Bu trene binmemiş olsam bu kadar ırmağa yapıştıklarını asla varsayım edemezdim.

Tabii yol üstündeki kasaba ve kentler pek gelişmiş sayılmazlar. Genelde harap meskenlerin kümelendiği, Kahire üzere kalabalık görünen, tren yolunun ikiye böldüğü ve tren geçerken her iki tarafta bir sürü yaya ve aracın, tuk tuk‘un bekleştiği, çoluk çocuğun tozun toprağın içinde geleceğin Muhammed Salah’ı olabilmek için top peşinde koştuğu, sayısız küçük kasabadan kelam ediyorum. Asyut’tan güneye inildikçe kentlerin biraz daha sakin ve konutların az daha yeterli hale geldiğini söyleyebilirim.

Bir öteki değişik müşahedem de şuydu, kasabalarda genelde bir kilise vardı ve çoğunlukla mescitlerle yan yana duruyorlardı. Mısır’ın Hıristiyanları Kıptiler’in çoğunlukla Kahire ve İskenderiye üzere büyük kentlerde yaşadığını zannediyordum, lakin demek ki Mısır’ın her yerinde bulunuyorlar.

Bütün bunların özeti şu bence: Mısır’da Müslümanın da Hıristiyanın da olduğu yerde Nil var. İnsanların yaşadığı, hayat uğraşı verdiği, topraktan birşeyler aldığı her yer Nil’in etrafında. İnsanların içtiği su da bu, çamaşırlarını yıkadığı su da bu, ekinlerini yeşertip karnını doyurmasını sağlayan su da bu, başta Yüksek Aswan Barajı olmak üzere üzerinde kurulan barajlar sayesinde ülkenin elektrik üretimini sağlayan su da bu. Tek bir ırmak bir ülke için daha fazla hangi manaları taşıyabilir hayal edemiyorum.

Son sözler

Sadece bugünkü Mısır Arap Cumhuriyeti’ni değil, bütün o piramitleri, tapınakları, herkesi şaşkına çeviren öteki yapıtları ve çok ileri düzeyde olduğunu iddia ettiğimiz uygarlığıyla antik Mısır’ı yaratan var eden de Nil Nehri’ymiş. Bundan hiçbir kuşkum yok artık. Binlerce yıldır milyonlarca insanı besleyen, sayısız medeniyetin can damarı olan bu ırmağı düşünüyorum da, antik Mısırlılar yüzlerce ilah yerine yalnızca Nil’in kendisine tapsa ve en büyük ilah ilan etseler tahminen de en hakkaniyetli şeyi yapmış olurlarmış demeden edemiyorum. Trende giderken şunu düşündüm hatta: rastgele bir insanı Mısır’da diğer hiçbir yer görmeden bir trene ışınlasanız ve burası hakkında ne düşündüğünü sorsanız, herhalde yemyeşil, her yeri bereketli tarlalarla, otlaklarla, göz kamaştırıcı palmiye ve öteki ağaçlarla kaplı bir ülke olduğunu söyler. Halbuki Mısır’ın geri kalanı uçsuz bucaksız çöllerden, kilometreler boyunca tek bir beşere rastlamadığınız devasa boşluklardan oluşuyor. İşte Nil o denli haşmetli bir ırmak, o denli görkemli bir tabiat mükemmeli. Adeta dokunduğunu altına çevirmiş. 100 milyonun üzerinde insanı hayata bağlamış ve bunu da sürdürüyor.

Bütün bu hisleri yaşadığım tren seyahatine bir de üstte anlattığım tecrübeleri ekleyince çok acayip bir kontrast, garip bir uyumsuzluk ortaya çıkıyor. Bütün bunlar rastgele bir tren seyahatinde karşılaştıklarınızı bir kat daha unutulmaz hale getiriyor. Benim için bu türlü oldu diyebilirim katiyetle. Olur da bir gün Mısır’a gelecek olursanız yalnızca Kahire’yle yetinmeyin (ki Kahire’de Nil etrafında gezdiğinizde bile büyülenirsiniz), mümkünse Aswan, Luxor üzere yerlere gitmek için de plan yapın ki buralara gidebilmek için en azından bir kere trene binmeniz gereksin.