Mısır Piramitleri gezisi – Kahire’de bir dünya harikası

Son güncelleme tarihi: 30 Mayıs 2023

Mısır dendiği vakit herkesin aklına birinci gelen yerin Kahire‘deki Mısır Piramitleri olduğuna en ufak bir kuşku yok. Zati vaktinde antik dünyanın 7 harikası listesinde yer alan ve günümüzde hala tüm haşmetiyle ayakta kalabilmiş tek yer burası. Dünyanın her yerinde yaşayan insanın bir formda bildiği, fikir sahibi olduğu, imajına bir yerlerden aşina olduğu, tahminen de dünyanın en ünlü turistik destinasyonları ortasında doruğa oynayan piramitlerle ilgili olarak kaleme aldığım bu yazıda piramitlere gidişim ve orada yaşadıklarıma dair aklımda kalan her şeyi paylaşmaya çalışacağım. Piramitlerin yapılma süreci yahut şahsen kendileri hakkındaki mistik öykülere pek girmeyeceğim, onlarla ilgili çok sayıda belgesel var aslında.

Sadece çok kısaca piramitlerin yapılma emelinden bahsedebilirim, natürel ki firavun mezarı olarak ortaya çıkmış piramitler. Mastaba denen, kesik piramit biçimindeki mezar komplekslerinin ileri versiyonları olarak da düşünülüyorlar. İçlerinde mumyalarının yerleştirildiği lahitler ve mezar odaları, bazen ölenleri ölüler diyarına götürdüğüne inanılan gemiler ve gemilerin içinde de öbür dünyada kullanmaya devam edecekleri yiyecek ve eşyalar, hatta ölüye hizmet etmeye devam etmeleri için maiyetindekilerin mezarları da yerleştirilirmiş. Gize’nin yaklaşık 25-30 kilometre güneyinde bulunan Sakkara’da bilinen birinci örnekleri bulunuyor. Bilhassa Basamaklı Piramit olarak bilinen Djoser’in piramidi, epeyce enteresan bir yapı. Sakkara’nın 10 kilometre kadar güneyindeki Dahshur’daki Sneferu’nun piramitleri, Kızıl Piramit ve Eğik Piramit de hayli enteresan yerler. Lakin bunların hiçbiri ne Gize’deki piramitler üzere harikulade simetrisini koruyabilmiş, ne de o yüksekliklere ulaşabilmiş. Tekrar de Kahire’ye gelmişken buraları da görmek isteyebilirsiniz, cinsler düzenleniyor.

Gize piramitleri bölgesi

Piramitlere giriş ücreti

Mısır’ın her yerinde olduğu üzere piramitlerde de giriş fiyatının dolara endeksli olarak daima değiştiğini sanıyorum. Gerçekten girişteki fiyat çizelgesinde -başka yerlerde de gördüğüm gibi- giriş fiyatının üzerine yeni bir etiket yapıştırıldığını gördüm. Söylememe gerek var mı bilmiyorum fakat Mısır’daki her müzede olduğu üzere burada da turistlere ve Mısır vatandaşlarına farklı fiyatlar uygulanıyor. Turistlere yaklaşık 3-4 kat daha kıymetli giriş fiyatları uygulanıyor.

Bir öteki değerli husus, devasa piramitler kompleksinde görmek istediğiniz yerlere nazaran baz fiyat üzerine ekstra giriş biletleri satılarak toplam bir fiyata ulaşılıyor. Yani bir manada ödeyeceğiniz fiyatı siz belirleyebiliyorsunuz. Sadece piramitler kompleksine giriş fiyatı 240 Mısır pounduydu. Yalnızca bu bileti alırsanız kompleks içindeki bütün piramitleri ve Sfenks’i dışarıdan görüp yalnızca açık alanda gezip dışarıdan fotoğrafları çekebiliyorsunuz. Fakat ben Büyük Piramit’in (Keops yahut Khufu) mezar odasına giriş için 440 EGP, ikinci piramit Kefren (Khafre) mezar odası için de fazladan 100 EGP ödedim. Toplamda 780 EGP‘ye (yaklaşık 620 TL) istediğim biletleri alabildim.

Bilet gişesinde size ana giriş için bir bilet veriliyor, üstte bahsettiğim ekstra yerleri görmek isterseniz hepsi için farklı bilet veriliyor. Bu biletleri sakın kaybetmeyin, ilgili yere girmeden evvel hepsi denetim ediliyor gerçekten. Bana kalırsa gelmişken paraya kıyıp hem Keops, hem de Kefren’in içine girmeyi ihmal etmeyin derim, o başka. İçeride çok birşey olmasa da bu tecrübesi yaşamak isteyeceğinize eminim.

Biletlerinizi aldıktan sonra ana giriş kapısındaki denetimden geçip komplekse giriyorsunuz. Akabinde çabucak önünüze dikilen görkemli Büyük Piramidi bulacaksınız. Piramide yaklaşırken turist rehberleri sizi yakalamaya çalışabilir, esasen kâfi bilginiz varsa bu arkadaşları reddedebilirsiniz.

Büyük Piramit (Keops yahut Khufu Piramidi)

Piramitler kompleksinin en bilinen yapısı, hiç elbet birinci yapılan piramit olan Büyük Piramit. Bizim Türkçe’de Keops olarak andığımız, yabancı kaynaklarda ve piramitler bölgesinde Khufu olarak geçen firavunun yaptırdığı, bu bölgedeki birinci ve günümüze kadar kadar korunabilmiş en görkemli piramidin sahibi kendisi. Değişiktir, günümüze kadar gelebilmiş ve Dünyanın Yedi Mükemmeli ortasına girmiş piramidi yaptırmasına karşın hayatına dair fazla bir doküman bulunmuyor. Yalnızca bir tane baştan ayağa korunabilmiş heykeli bulunuyor kendisinin, o 8 cm’lik heykel de 1903’te bulunabilmiş.

M.Ö. 2500’lerde yaşadığı bilinen Khufu, piramit inşaatında binlerce insanı çalıştırmış. Babası olduğu düşünülen Sneferu’nun ve kendinden evvelki öteki firavunların yaptırdığı öbür bütün piramitlerin ötesine geçmek için inanılmaz bir proje başlatmış. Farklı kestirimler, farklı sayılar dolaşıyor olsa da bu işte onbinlerce çalışanın çalıştığı, inşaatın 10 yıllarca sürdüğünü kestirim etmek için büyük araştırmalar yapmaya gerek olduğunu sanmıyorum. 4500 yıl evvel yapılmış rastgele birşeyin bugün bile ayakta kalabilmesi de lakin bu türlü mega bir projeyle mümkün olabilirdi bana kalırsa.

Piramidin orjinal versiyonunda dış yüzeyinin büsbütün pürüzsüz kireç taşıyla kaplı olduğunu biliyoruz. Lakin vakit içinde bunlar tabir-i caizse yağmalanmış, hem hırsızlar tarafından, hem de bu taşları öteki inşaatlarda kullanmak isteyen periyodun hükümdarları tarafından. Hatta Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın Kahire Kalesi’nde yaptırdığı mescidinde bile piramitlerdeki bu taşların kullanıldığı biliniyor. Doğal ki ortadan geçen yüzyılların tesiri de göz gerisi edilemez. Bütün bu nedenlerle Büyük Piramit, yepyeni imgesinden uzaklaşmış. Ayrıyeten piramidin en doruğundaki kısım vakit içinde tıpkı dökülen saçlar üzere ortadan kaybolmuş, bu kellik hasebiyle toplam yüksekliği 147 metreden 139 metreye düşmüş. Bir de kral odasına ulaşabilmek için Abbasi Halifesi Me’mûn devrinde bir tünel açılmış. Bu tünel, daha evvelden de hırsızlar tarafından açılmış olabilir deniyor, o bahiste kesin bir bilgi yok. Fakat gerçek şu ki, bu piramidin içi hırsızlar tarafından bayağı yağmalanmış ve de kral odasına çıkabilmek için biz turistler günümüzde hala bu tüneli kullanıyoruz.

Etrafı insan kaynayan Büyük Piramidin üzerine çıkılmasına müsaade verilmiyor. Fakat piramide giriş bileti aldıysanız, yerden 7 metre yükseklikte bulunan tünele gelebilmek için o devasa taş blokların 2-3 sıra üzerine çıkıp yürümeniz gerekiyor. İşte tam bu esnada anlıyorsunuz, tek bir bloğun bile ne kadar devasa boyutlarda olduğunu. Yüksekliği 1 metreyi geçen taşlar vardı, 2 taş insan uzunluğunu rahatça geçiyordu. Yükleri birkaç tonu buluyormuş. Esasen en büyük taşlar yerde bulunuyor, üstteki taşlar nispeten daha küçük ve hafif. Piramitlere hem yakından hem de uzaktan baktığınızda şaşkınlığa uğruyorsunuz esasen. Yakından bakınca bilhassa tek bir taşın bile ne kadar kocaman olduğunu görünce, uzaktan ise hala muhakkak bir formu nasıl muvaffakiyetle koruyabildiğini fark edince. Yakından bakıldığında taşlarda aşınmalar, kırılmalar, eksikler vs. rahatça fark ediliyor olsa da uzaktan bakıldığında hiç o denli his oluşmuyor.

Neyse, üstte belirttiğim üzere mezar odasına girmek için ekstradan 440 EGP ödeyip biletinizi aldıysanız, kuyruğa girebilirsiniz. Bu kuyruk hayli yavaş ilerliyor. Zira hayli dik ve dar bir koridordan ilerleniyor, ayrıyeten mezar odası da hayli küçük bir yer. Ben de sıram gelince kapıdaki görevliye biletimi gösterip girişi geçtikten sonra 15 dakika kadar hiç ilerleyemeden içeridekilerin çıkıp dışarıdakilere yer açmasını bekledim. Bu esnada yanımda kan ter içinde kalmış, oflaya puflaya dışarı çıkan diğerlerini görmeye başladım. Hatta bir tanesi “Indiana Jones üzere hissettim” dedi çıkarken. Çok değişik bir imgeydi, bastonlu Batılı turist dayılar oflaya puflaya aşağı iniyorlardı ancak onlara aşağılayacak değilim. Zati biraz sonrasında anladığım üzere oraya çıkabilmek bile büyük bir başarıymış.

İlk başta eğilerek tırmanmanızı gerektiren üst yanlışsız yaklaşık 45 derece eğimli dar bir koridordan geçiyorsunuz. Tüneller ekseriyetle en fazla 2 kişinin geçebileceği kadar genişlikte. Sonra tekrar daha eğimli, fakat biraz daha yüksek tavanlı öbür koridorlar geçiliyor. Bu sırada içeri hakikat ilerledikçe sıcaklık giderek yükseliyor, zati önemli bir efor gerekiyor bu esnada. Fakat dediğim üzere herkes yavaş da olsa bir halde üst çıkabiliyor. Bu sırada sağınızda solunuzda birtakım geçitler görüyorsunuz, bunların ne işe yaradıklarıyla ilgili çalışmalar ve spekülasyonlar da bulunuyor. Lakin duvarlarda rastgele bir kabartma yahut sürece bulunmuyor.

Tırmanışın bittiği noktada eğilerek, hatta sürünerek geçmeniz gereken son bir geçit var. Akabinde mezar odasına gelmiş oluyorsunuz. Mezar odasında görünürde fazla birşey kalmamış, sırf Khufu’nun kenarları kırılmış lahdi bulunuyor. Burada da rastgele bir yazı yahut sürece yok. Duvarlarda 1 tane delik haricinde birşey yok, yalnızca büyük bloklar var yeniden. İçerisi boğucu derecede sıcak, bir tane güvenlik vazifelisi, insanları kalabalık yaratmasınlar diye oyalanmamaları istikametinde uyarıyor. Esasen bakacak hiçbirşey yok içeride.

Buradan çıkınca birebir yoldan aşağı inebiliyorsunuz. Büyük Piramit’in içindeki vaktiniz ekseriyetle yarım saati geçmiyor. Aslında girişteki tabelada 10 dakikanın kâfi olduğu yazıyor. Yanlış diyemem lakin kalabalık nedeniyle 10 dakikada daha tünellere bile girmeniz mümkün olamıyor. İçeride düşünecek pek fırsat olmasa da dışarı çıktığınızda bu mezarın etrafına o devasa taşların nasıl konduğu ve tüm yapının hala sapasağlam bir halde durabildiği, o duvarların gerisinde bulunamamış daha nelerin olabileceği üzere hususlarda baş yormamak mümkün değil. Bir not, Büyük Piramit girişi öğle saat 12 ile 1 ortasında kapalı.

Küçük bir not daha aktarayım. Khufu’ya ilişkin kocaman bir güneş gemisi de piramitlerin çabucak yakınınıda bulunmuş. Modüller halinde bulunan geminin kesimleri tek tek birleştirilerek gerçek manzarasına kavuşmuş ve Büyük Piramidin çabucak bitişiğinde kurulan müzede 1982’de ziyarete açılmış. Fakat 2021’de tekne Büyük Mısır Müzesi’ne taşınmış ve müze de yerinden kaldırılmış. Ben gittiğimde yalnızca gemilerin yerleştirildiği çukurları görebildim.

Büyük Piramidin etrafında Khufu’nun annesi Hetepheres’in de ortalarında bulunduğu öbür kraliçelerin gömüldüğü düşünülen 3 küçük piramit daha var. Bunlar tamamlanmadan kalmışlar. Tekrar bu 3 piramide yakın mezar kompleksine de bir bakın derim. Yer düzeyinin altında kalan birkaç yapının içinde hoş kabartmalar ve heykeller var, fakat çok daha uygunlarını Luxor‘da ve Ebu Simbel’de görürsünüz.

Kefren Piramidi (Khafre)

Büyük Piramit’in çabucak bitişiğinde yapılan Kefren, Khufu’nun oğlu olan firavuna ilişkin. Muhtemelen babasına yakın bir piramit yapmak istemiş kendisi ki bu yakınlıktan ve 10 metre daha yükseğe yapılmasından dolayı, 136 metre yükseklikte olmasına karşın daha büyük görünüyor uzaktan. Biraz daha dik olması haricinde en ayırt edici özelliği, genel olarak daha düzgün korunmuş olması, hatta zirvesindeki düz orjinal kaplamanın bir kısmının hala orada duruyor olması. Her mevsim doruğunda kardan bir koni barındıran ikonik Ağrı Dağı görünümü üzereydi adeta. Taşları da daha sağlam kalmıştı. Kefren’in doruğuna bakıldığında, dış kaplaması dökülmeden evvel ne kadar kusursuz bir imajı olduğunu hayal edebilmek mümkün oluyor.

Kefren Piramidinin de mezar odasına girmek mümkün. Lakin Büyük Piramit kadar kalabalık olmadığı için daha kolay ve süratli bir formda girip çıkabiliyorsunuz. 100 EGP karşılığında aldığınız biletle girebildiğiniz piramide girip çıkmanız 10 dakikayı bulmuyor. Evvel Luxor’daki Hükümdarlar Vadisi’nde bulunan kral mezarlarını hatırlatır formda aşağı iniyor, sonra üst tırmanıyorsunuz. Mezar odasında Khafre’nin lahdi bulunuyor, içi boş doğal, millet içine girip fotoğraf çektiriyor. Bunun dışında duvarda Giovanni Belzoni yazısı çok dikkat çekiyor, malum bu piramidin mezar odasını İtalyan arkeolog keşfetmiş ve Mısır’da alışkın olduğumuz üzere bu tip yerleri keşfeden kişi ismini bir halde yazmış yahut kazımış.

Çok görkemli bir lahit yahut mezar odası yok burada da. Duvarlarda tıpkı Büyük Piramit üzere havalandırma olduğu düşünülen, lakin hedefi tam olarak muhakkak olmayan delikler var. Duvarlarda rastgele bir antik Mısır kalıntısı işaret yahut yazı görünmüyor.

Şunu belirtmek isterim: İki piramitte de mezar odaları çok görkemli yerler değil. Temelde içi boşaltılmış birer mermer lahitten fazlası yok. Ancak şunu bilmek değişik bir his, dünyada bu iki yerden daha en eski bir kapalı alanda bulunma ihtimaliniz pek yok. Bu bile paraya kıyıp içeri girmeye paha bence.

Mikerinos Piramidi (Menkaure)

Gize Piramit kompleksinin üçüncü piramidi ise Mikerinos. Öteki iki piramidin yanında yükseklik olarak hayli geride kalıyor, 61 metre yükseklikte. Kefren’in oğlu ve Keops’un torunu olan Mikerinos, aile geleneğini sürdürüp kendisine bir piramit yaptırmış. Aralık olarak biraz daha uzakta, fakat o da başka piramitler üzere tam 4 ana istikamete bakacak halde yapılmış.

Küçük olmasına karşın başkalarından farklı birkaç özelliği var bu piramidin. Bu piramit biraz gözlerden uzak olduğu için buraya tırmanmaya ses çıkarılmıyor gördüğüm kadarıyla. Beşerler toplumsal medyada paylaşmalık fotoğraflar çekiyordu birkaç basamak tırmanıp. Bir de alt kısımlarına yapılan granit kaplama epey sağlam bir halde duruyor, bu kısmın yarım kalmış olabileceği düşünülüyor. Onun dışında kuzey yüzünde büyük bir yarık var. Bunun nedeni, Eyyubi Sultanı Aziz Osman’ın 12. yüzyılda Piramitleri yıkma girişlerinde bulunması. Lakin sonrasında bu işin ne kadar sıkıntı ve maliyetli olduğu anlaşılınca vazgeçilmiş, geride bu uzun ince yarık kalmış. Bir öbür dikkat cazibeli özelliği ise, piramidin çabucak güney ucunda 3 tane küçük piramidin bulunması. Kraliçe Piramitleri olarak da bilinen bu üç yapının, Mikerinos’un eşleri olan kraliçelere ilişkin olduğu düşünülüyor.

Aslında bu piramidin içi, öteki 2 piramitten daha güzel korunmuş ve daha görkemli yapıtlara konut sahipliği yapıyormuş. Fakat ben gittiğimde burası onarım nedeniyle kapalıydı. Bir de natürel buranın yapıtlarının dünyanın farklı yerlerine dağılma durumu var. Örneğin çok uygun durumda bir Menkaure heykeli, Boston‘da, Hoş Sanatlar Müzesi’nde bulunuyor. Yahut Menkaure’nin lahdi, deniz yoluyla British Museum’a yanlışsız giderken geminin batması sonucu sulara gömülmüş ve tekrar bulunamamış.

Piramit seyir noktası

Piramitler denince akla gelen manzara, 3 büyük piramitle birlikte öbür küçük piramitlerin daima birlikte göründüğü kare olmalı. Piramitlerin olanca ihtişamını topluca görebileceğiniz yer de, kompleks içinde yer alan seyir noktası. Mikerinos Piramidini ve yanındaki küçük kraliçe piramitlerini geride bıraktıktan sonra güneybatı istikametine hakikat çölün içinden ilerleyin. Zati önünüzde uzanan çölün yüksekte kalan bölgelerine kümelenmiş insanları ve develeri göreceksiniz (buraya yürürken ufukta tek sıra bir deve kervanını andıran silüetleri kesinlikle yakalamaya çalışan, kendinizi Arabistanlı Lawrence filmindeymiş üzere hissetmeniz işten değil).

Burada birkaç zirve var, mümkünse hepsine tırmanın. Lakin hepsinde biraz farklı açılardan olmakla birlikte 6 piramidin topluca görülebildiği kareleri yakalayabilirsiniz. Birçok turist develere binerek buralara ulaşsa da yürüyerek de buraya kolaylıkla gelinebiliyor. Seyir noktasına çıktıktan sonra geldiğiniz yoldan geri dönebileceğiniz üzere piramitleri farklı açılardan görmek isterseniz kompleksin etrafından dolaşabilirsiniz. Bu esnada yüzlerce devenin otlayarak bekleştiği yeri görebilirsiniz.

Sfenks

Kefren’in aşağısında, doğu istikametinde insanlık tarihinin en ikonik heykellerinden biri diyebileceğimiz Sfenks bulunuyor. Bildiğiniz üzere sfenksler insan başı ve aslan bedenine sahip mitolojik yaratıklar. Ekseriyetle kutsal yerleri müdafaa misyonu yüklenen sfenksler, birçok antik kültürün kesimi olmuş.

Piramit kompleksinin sfenksi de çeşidinin en görkemli örneği diyebiliriz. 70 metrelik uzunluğu, 20 metreye varan yüksekliği ve tıpkı piramitler üzere 4500 yıllık tarihiyle eşsiz bir heykel. Lakin piramitlerin bilakis büyük bir kısmı uzun yıllar kumun altında kalmış. Hatta eski yıllara ilişkin gravürlerde yalnızca başının açıkta olduğu görülüyor. 19. yüzyıldan itibaren yapılan kazılarla bütün bedeni ortaya çıkarılmış. Vakit içinde çeşitli onarımlardan geçmiş. Hatta ben gittiğimde art ayak ve kalça kısmında çalışmalar yapıldığını gösteren iskeleler bulunuyordu. Lakin Sfenks’in en bilinen özelliği, tahminen de en büyük kusuru olan kırık burnu. Restore edilmeyecek kadar Sfenks’le özdeşleşmiş bu kusuru. Sfenks’in Kefren tarafından yaptırıldığı düşünülüyor, gerçekten Kefren Piramidiyle birebir doğrultuda be birbirlerine çok yakın pozisyonlarda inşa edilmişler. Ayrıyeten kırık burnuna karşın Sfenks’in yüzü Kefren’e benzetiliyor. Sfenks’in içine açılan kimi geçit ve tüneller bulunsa da, turistlerin lakin uzaktan seyredebiliyor bu mükemmel anıtı.

Nasıl ki piramitlerin kenarları tam 4 ana istikamete 90 derece açıyla bakıyorlarsa Sfenks de tam doğu-batı istikametine yerleştirilmiş, yüzü doğuya dönük. Burayı en yakından gören platforma geçebilmek için Kefren’in Vadi Tapınağı’na (Valley Temple of Khafre) giren kapıdan geçmeniz gerekiyor. Bu tapınağı geçtikten sonra Sfenks’i yüksekçe bir yerden görüp fotoğraflayabilirsiniz. Görüp görebileceğiniz en görkemli heykeller ortasında katiyen birinci sıralara girer.

Piramitler kompleksinde öteki neler var?

Piramitler kompleksinin en değerli yerlerini saydığımı düşünüyorum. Bunun dışında bölgede dolaşırken görmek isteyebileceğiniz birkaç yer daha var. Örneğin Büyük Piramidin bitişiğinde daha küçük boyutlarda ve simetrisini kaybetmiş küçük piramitler var. Her piramidin bir cenaze hedefli kullanılmış tapınağı var (mortuary temple). Ayakta kalamasalar da en azından yerleri aşikâr.

Bunlar haricinde turistler için vazgeçilmez olan develer de kompleksin her yerinde karşınıza çıkıyor. Bu hem çok klas, hem de gariban görünümlü hayvanlara binerek fotoğraflar çektirmek, oryantalist hisleri tatmin etmek turistler için bir cet sporu üzere olduğundan burada turist avlayan deve sahiplerinin işleri yeterlidir diye düşünüyorum. Aslında başka her yerdeki turist kazıklama başı burada da olduğu için deveyle bir çeşit atmanın fiyatı 100 ila 300 EGP ortasında değişiyor bana gelen tekliflerden anladığım kadarıyla. Ayrıyeten at otomobilleri da hayli fazla sayıda. Kum ve asfalt üzerinde koşturan hayvancağızların pislikleri, vazifeliler tarafından anında temizleniyor.

Naçizane müşahedem şudur ki turistler deve, Mısırlı vatandaşlar ise daha çok at otomobilini tercih ediyor. Turistler deve oryantalizmi, mahallî halk ise süratli ve konforlu bir biçimde bir yere gidebilmek için bana kalırsa.

Piramitlerden ayrılırken ayakkabınızın kenarlarının kumdan sapsarı olduğunu görebilirsiniz. Bu hissi Azerbaycan’da Gobustan’a gittiğimde yaşamıştım sanırım, oranın da çamuru ayakkabımdan aylarca gitmemişti. Nitekim bu tecrübesi yaşadığınızın somut bir ispatı olarak bu kumlar, bir süre daha ayakkabınızda kalacaktır. Bu da benim için küçük fakat manalı bir ayrıntıydı. Bir öbür unutamadığım ayrıntı ise, uzaktan bakıldığında piramitlerin güneş altında ve hava bulutluyken renklerinin ne kadar farklılaştığı olacak. Fotoğraflarda ne kadar fark edilebiliyor bilmiyorum fakat bu renk oyunları, benim aklımda yer edecek bir öteki detay oldu.

Piramitlere nasıl gidilir?

Bu harikulade genel soruyu birkaç başlık altında inceleyeceğim müsaadenizle. Zira piramitleri görebilmek için evvel piramitlerin bulunduğu Kahire’ye, hasebiyle Mısır’a geliş evrelerinden, sonra da Kahire kent merkezinden Nil Nehri’nin batısındaki Gize’de bulunan piramitlere gidişten bahsetmek istiyorum. Gize Piramitlerinin, Nil Irmağı kıyısına yaklaşık 1o kilometre aralıkta olduğunu belirteyim öncelikle. Yani Kahire’nin merkezine çok uzak değil, öbür bir kentte de diyemeyiz, lakin yürüyerek ve toplu taşımayla ulaşması kolay bir yer de değil birebir vakitte. Bir vakitler Kahire’den farklı bir kent olarak kabul edilen, lakin artık Kahire’yle büsbütün bütünleşmiş, Nil’in batısındaki Gize’de bulunuyor piramitler.

Mısır’a (Kahire’ye) nasıl gidilir?

Mısır’a 2023’ün başı itibariyle yalnızca Mısır vizesi alınarak gidilebiliyor. Her ne kadar Sina Yarımadasının güneyindeki turist cenneti Şarm El Pir ve etrafına mahsus vizesiz giriş hakkınız olsa da 18-45 yaş ortasındaki Türkiye vatandaşları her halde bu bölgenin dışına çıkıp Kahire ve geri kalan Mısır Arap Cumhuriyeti topraklarına girebilmek için vize almak durumunda. Ankara’dan Mısır vizesi alma sürecini anlattığım yazıya bir göz atmak isteyebilirsiniz öncelikle.

Mısır vizeniz olduğunu varsayarak konuşursam, Kahire’ye Türkiye’den THY ve Egypt Air üzere havayollarının seferleriyle ulaşabiliyorsunuz. Şarm El-Şeyh yahut Mısır’ın bir öteki kentinden ise otobüs yahut trenle gidebilmeniz mümkün. Daha detaylı bilgi, Kahire’yle ilgili yazdığım ayrıntılı yazıda mevcut.

Kahire merkezden piramitlere nasıl gidilir?

İşin biraz civcivli kısmı burası. Zira Kahire hayatınızda görebileceğiniz en kalabalık, en kaotik yer olabilir. Toplu taşıma da pek güçlü olmadığından bir turist olarak piramitlere gidişiniz çok kolay olmayacaktır. Elbette Mısır’a çeşitle gelenler, otelinin kapısından özel otobüsle alınıp piramitlere bırakılıp sonra tekrar alınanlar bu zorlukları yaşamak zorunda kalmıyor. Bu kısmı benim üzere çeşitsiz, tek başına Kahire’ye gelenler için yazıyorum. Küçük bir bilgilendirme daha yapayım: Piramitlerin birkaç tane girişi var. Ben Büyük Piramit tarafındaki ana kapıdan girdim. Sfenks tarafında da bir giriş olduğunu biliyorum.

Normal koşullarda piramitlere ulaşımın en kolay yolu taksiyle gitmek diyebilirim, zira piramitlere direkt olarak giden bir toplu taşıma aracı yok. Bu nedenle tahminen evvelce konuşup anlaştığınız yahut yoldan çevirip pazarlık yaparak makul bir fiyata indirebildiğiniz bir taksiyle piramitler bölgesinin kapısına dek gidebilmek mümkün olabilir. Her ne kadar Kahire trafiğinde yeniden önemli bir vakit kaybedecek olsanız da en azından hakikat yere gittiğinizden emin olursunuz. Fakat Mısır’ın her yerinde olduğu üzere burada da büyük kazık yemeniz çok mümkün. Örneğin benim kaldığım otelde çalışan bir eleman, beni 25 Amerikan doları (yaklaşık 625 Mısır poundu) karşılığında piramitlere götürebileceğini söylemişti. Fakat telefonuma kurduğum Uber uygulamasından öğrendiğim kadarıyla beni 100 Mısır poundu karşılığında buraya götürebilecek taksiler de mevcuttu. Yolda karşılaştığım bir taksiciye sorsam bana muhtemelen 200-300 pound’dan aşağı bir fiyat çekmezdi. Sonuçta ben bu iki tekniği de tercih etmedim. Biraz daha çileli ancak çok çok daha ucuz bir teknikle piramitlerin kapısına gelebildim. Not: Benim gittiğim periyotta bir Amerikan doları 25 Mısır pounduna, 1 Mısır poundu ise yaklaşık 80 kuruşa eşitti.

Ben piramitlere nasıl gittim?

Ben şunu yaptım: Tahrir Meydanı yakınlarında bulunan otelimden çıkıp en yakın metro durağına gittim. Kahire metrosunun kırmızı renkle gösterilen 2 numaralı hattına en yakın durağına gidip (benim için bu durak Sadat durağıydı) El Mounib istikametine bilet aldım metro durağından. Mısır’da metro biletleri metro istasyonundaki gişelerde satılıyor. Gideceğiniz durağı söyleyince geçeceğiniz durak sayısına nazaran uygun bilet veriliyor. 10 durağa kadar tek istikamet bilet fiyatı 5 EGP.

Metroya bindikten sonra Giza durağında inmeniz gerekiyor, gerçekten burası piramitlere hakikat giden ana caddeye, yani El Haram Caddesi’ne en yakın durak. Metro seyahati çok uzun değil, 10-15 dakika kadar sürüyor Sadat-Giza ortasında.

Metrodan çıkıp caddeye geldiğinizde piramitler istikametine giden pek çok otobüs ve dolmuş göreceksiniz. Bunlar ortasında yanlışsız olanı bulmak epey güç, zira hiçbir otobüste Latin alfabesiyle bir yazı yok. Üstelik yol kenarları inanılmaz kalabalık, herkes gerçek aracı bulabilmek için daima tetikte, adeta yolun ortasına çıkmış vaziyette bekliyor. Dolmuşlara gelirsek onlarda yazı ve numara bile yok, mahallî halk yaklaşan dolmuşlara elleriyle numara göstererek ve sürücüden yeniden el işaretiyle cevap alarak hakikat dolmuşu bulmaya çalışıyor. Sürücüler de daima “Haram, Haram” diye bağırıyorlar, bu caddenin ileri kısımlarına gittiklerini Bu nedenle yanınıza yanaşan beyaz dolmuşları durdurup piramitlere gideceğinizi söylerseniz sizi hayli yakın bir yere kadar bırakma durumu olup olmadığını sorgulayabilirsiniz. Bu kısımlar külfetli bir irtibat sürecini beraberinde getirebilir, lakin piramitleri anlatabilmek, öbür rastgele bir yeri anlatmaktan çok daha kolay.

Ben de Giza durağında inip El Haram Caddesine çıktım. Ortamın çok kalabalık olduğunu görünce biraz ileri hakikat yürüdüm. Sonunda nispeten tenha bir yere ulaşınca dolmuşları izlemeye başladım. Sonunda bir adedini durdurup piramitlere gitmek istediğimi söyledim. Sürücü beni tam anladı mı emin değilim lakin bir formda yakın bir yerlere kadar götüreceğine ikna olunca bindim. Sağolsun dolmuşta biraz İngilizce bilen yolcular sürücüye kederimi anlatma konusunda yardımcı oldular. Ben de en azından navigasyondan daima denetim ederek gerçek istikamette gittiğimizi görünce fazla ses etmeyip sürücünün yanındaki koltuğa oturdum. 4 EGP üzere bir para ödedim dolmuş sürücüsüne. Trafiğin ağırlaştığı yerlerde bir sigara yakan, muhakkak duraklarda yolcu bulabilmek için beklemeler yapan sürücü, beni sonunda Google Maps’te Mariottia Corridor olarak geçen caddeyle Haram’ın kesiştiği yere kadar götürdü (buraya çok yakın bir El Haram Hastanesi var, burası da sizin için bir referans noktası olabilir). Bu noktadan piramitlere kalan aralık yaklaşık 1.5 kilometreydi. Kalan yolu da 15-20 dakikada yürüyerek Piramitler kapısına ulaşabildim.

Özetle metroya binip Giza durağında inerek, sonra El Haram Caddesi üzerinde yürüyüp uygun bir dolmuş bularak, sonrasında olabilecek en yakın yerde inip bir ölçü yürümek suretiyle piramitlere varmak mümkün. 10-15 EGP ortası epey cüzi bir fiyata bunu yapabilirsiniz, fakat dediğim üzere bu yol, Kahire’nin tüm kaosunu hissedeceğiniz, epey çileli ve belirsizliklerle dolu bir seyahat manasına gelebilir sizin için. Ben bu riski almaya hazırdım ve karşılığını da gördüm diyebilirim, gerçekten taksiye binseniz bile müthiş Kahire trafiğinde size çok fazla vakit kazandırmayacağından emin olabilirsiniz, hele ki çok erken bir saatte gitmiyorsanız.

Umuyorum bütün bu sıkıntılar yakın gelecekte çözülecek, gerçekten şahsen gördüğüm üzere El Haram Caddesi üzerinde metro inşaatları devam ediyor. Yakın bir gelecekte piramitlere çok yakın bir metro durağı inşa edilmiş olabilir, metro bittiğinde piramitlere ulaşım çok kolaylaşacaktır. Lakin ne vakit biter bilinmez.

Son sözler

Piramitlerin dünyanın en görkemli yapıtları ortasında olduğuna hiç kuşku yok. İnsan eliyle yapılmasının olanaksızlığı, hepimizi öteki başka teorilere inanmaya, uzaylıların dahil olmuş olabileceği düşünmeye itiyor. Dürüstçe söylemem gerekirse her ne kadar beni bir Ebu Simbel, Luksor’daki Karnak tapınakları yahut şahsen Nil Nehri’nin kendisi kadar etkilediği söylemesem de görmeden geçilmeyecek bir yer olduğu kesin. Bu halleri bile bu derece akıl almaz ise, 4500 yıl evvelki halini görsek kimbilir neler düşünürdük diye aklıma gelmiyor değil.