Basel’de gezilecek yerler

Son güncelleme tarihi: 7 Nisan 2022

Basel İsviçre’nin birçok büyük kenti üzere birçok sanatsever için cennet niteliğinde diyebilirim. Fakat yalnızca bundan ibaret demek haksızlık olacaktır. Bu yazıda sizlere Basel’de geçirdiğim iki günden aklımda kalan yerleri ve çeşitli ipuçlarını paylaşmak istiyorum.

Basel’e İsviçre seyahatimin son durağı olarak Zürih ve Bern‘den sonra gittim. Burasının sanatseverler için kusursuz seçenekler sunduğunu belirtmekle birlikte, İsviçre’nin en fazla sanayileşmiş kenti olduğunu söylemem gerekir, gerçekten tahminen de bu nedenle İsviçre’nin en çok göçmen çalışana mesken sahipliği yapmış yerlerinden biri. Göçmen tesirini kentte dolaşırken ziyadesiyle hissedeceksiniz, gerçekten duvarlara yazılmış yazılardan tutun, dönerci ve öbür restoranlara bakarak da bunu çarçabuk anlayabilirsiniz. Basel Kantonunun nüfusunun %51’i göçmen kökenli ve bu oran, Cenevre’den sonra Basel’i İsviçre’nin göçmen oranı en yüksek ikinci bölgesi yapmaya yetiyor.

Ek bir not olarak şunu belirteyim, Basel’de kalacağınız gece başına 4 İsviçre Frangı üzere bir fiyatı kent vergisi olarak ödemeniz gerekiyor. Bunun karşılığında birazdan anlatacağım Basel Card’ı cebinize koyabiliyorsunuz. Ayrıyeten yazıdaki fiyatların Ekim 2021 itibariyle geçerli olduğunu da hatırlatayım.

Basel’e nasıl gidilir?

Basel’e hava, kara ve demiryolula yoluyla ulaşmak mümkün. İsviçre’nin Fransa ve Almanya hududunun kesişim noktasında bulunan kente hem İsviçre’nin başka kentlerinden hem de Fransa, Almanya üzere yakın ülkelerden (Stuttgart ve Münih yönüne) direkt tren seferleri bulunuyor. Ben kendi adıma Bern’den Basel’e giden trene 31 CHF ödemiştim.

Basel’e Türkiye’den sistemli sefer yapan uçak şirketleri bulunuyor. Pegasus, THY, AnadoluJet, SunExpress üzere şirketler başta İstanbul olmak üzere Türkiye topraklarından Basel’e sefer düzenliyor. Fakat Basel Havaalanının kendine mahsus bir statüsü bulunuyor. Hem İsviçre, hem Fransa hem de Almanya tarafından ortak olarak kullanılıyor. Havaalanı bu yüzden resmi olarak Basel Euro Airport ismini taşıyor, birtakım kaynaklarda Basel-Mulhouse, kimi kaynaklarda Basel-Mulhouse-Freiburg ismiyle geçiyor. İşletmesi ise İsviçre ve Fransa tarafından ortak biçimde yapılıyor ve bu yüzden havaalanında İsviçre ve Fransa kısımları başka. Ortada pasaport denetiminden geçiş yapılıyor, bu yüzden geliş ya da dönüş uçuşunuzda ona nazaran farklı bölümlerden giriş çıkış yapıyorsunuz. Bu nedenle uçuşunuzun başlangıç yahut bitiş noktasına dikkat edin.

Havaalanına Basel tarafından gelecekseniz Basel tren garından (Basel SBB) daima kalkan 50 numaralı otobüslerle ulaşabilirsiniz, 10-15 dakika içinde İsviçre kısmına ulaşabiliyorsunuz. Otobüs bileti kişi başı 6.10 CHF.

Basel Card

Basel Card, tıpkı Bern’deki üzere otel rezervasyonuzla bir arada geliyor. Otelinizde check in yaparken kart da bir A4 kağıdı olarak size teslim ediliyor. Bu kartla kent içindeki ulaşım araçlarından ve kent için kablosuz internet ağı noktalarından fiyatsız yararlanıp seçili müzelere indirimli olarak girebiliyorsunuz. Müze girişlerinde size verilen kağıdın üzerindeki QR kodu okutmanız gerekiyor.

Şehirdeki ulaşım bu kartla fiyatsız olsa da havaalanına gidiş gelişleri kapsamıyor. Fakat ben kendi tecrübemde tren garından havaalanına giderken bir denetimle karşılaşmadım. Yatırım tavsiyesi değildir.

Basel’de gezilecek yerler

Jean Tinguely Müzesi

Bern’de Paul Klee üzere büyük bir sanatkarın anısının canlı tutulduğundan Bern yazımda bahsetmiştim. Basel’de de onun bir çeşit muadili olarak Jean Tinguely’nin (1925-1991) yapıtları ve anısı hem müzesiyle, hem de kent içinde yer alan yapıtlarıyla ayakta tutuluyor. Tinguely’nin dünyanın farklı yerlerinde ‘çalıştırmış’ olduğu çok enteresan yapıtları bulunuyor, bu akıma da daha spesifik olarak ‘Métamatic’ denmiş. Bilhassa 1960’da New York’ta yaptığı (ve yaktığı) Homage to New York isimli yapıtı hayli ses getirmiş. Bu yapıtın günümüze kadar gelebilen yanmış kalıntıları da bu müzede yer alıyor. 1966 yılında sarf ettiği “Hayatta sabit olan tek şey harekettir, her yerde ve her vakit.” kelamı, Tinguely’nin sanatını en güzel tanımlayan söz olabilir.

Tinguely’nin en büyük, en hoş yapıtları, sanatkarın ismini taşıyan bu müzede sergileniyor. Birbirine bağlı biçimde işleyen irili ufaklı yüzlerce düzeneğin, birçok da günlük hayattan alınmış aletlerin bir ortaya gelerek oluşturduğu devasa sistemlerin sağlam kalabilmesi için bu eserler daima çalışmıyor. Kimileri saat başında muhakkak müddetlerde otomatik olarak çalışıyor, kimileri ise 10 dakikalık aralıklarla ve yapıtın başında bulunan el yahut ayak pedallarına basmak suretiyle çalışıyor. Örneğin fotoğraf çizme makineleri yapmış Tinguely, her çalışmasında büsbütün orjinal çizimleri kağıda dökebiliyor.

Müzenin üst katında yer alan devasa “Mengele-Ölüm Dansı” yapıtı de çalıştırılabiliyor, burada Tinguely, 1986’da yıldırım düşmesi sonucunda enkaza dönmüş eşyaları toplayarak epeyce enteresan bir eser yaratmış. Ayrıyeten alt katta bulunan ve saat başlarında çalışan devasa ve acayip müzik makinesi “Méta-harmonie II”yi kesinlikle çalışırken görün.

Jean Tinguely Müzesi, 20. yüzyılın tahminen de en büyük ‘kinetik’ sanatkarının yapıtlarını gelecek jenerasyonlara aktarma misyonu üstlenmiş. Tinguely’nin hayatının satır başlarını anlatan ayrıntılı bilgi levhaları ve fotoğrafların akabinde Tinguely’nin mekanik, hala işleyen yapıtlarının olduğu kısma geçiyorsunuz. Burada şunu belirteyim, müze idaresi bu yapıtların hala çalışır halde kalabilmesi için büyük uğraş sarfediyor. Mekanik yapıtların vakit içinde bilhassa sürtünme nedeniyle aşınma ve orjinal kimliğini kaybetme ihtimaline karşılık eserler vakit zaman onarımdan geçiyor. Bu nedenlerle bu müzenin dünyada eşi benzerine az rastlanır nitelikte olduğunu söylemeliyim. Müzede vadeli stantlar de bulunuyor, buralarda farklı konseptlerde çağdaş sanat yapıtları sergileniyor. Ayrıyeten müzenin epey geniş ve yeşillik bahçesinde oturup soluklanabilir, çeşitli sanatkarlara ilişkin heykelleri de görebilirsiniz.

Müzeye giriş fiyatı Basel Card sahiplerine %50 indirimli olarak 9 CHF, kartınız yoksa 18 CHF. Jean Tinguely’nin en görkemli yapıtlarından bir tanesi olan Luminator’ın da Basel Havaalanının İsviçre dalında görülebileceğini belirteyim, giderseniz burayı atlamayın.

Müzeye kent merkezinden geliş için evvel 1, 2 yahut 15 numaralı bir tramvaya binip Wettsteinplatz’da indikten sonra 31 yahut 38 numaralı otobüse binip 3 durak sonra inerek kolay kolay ulaşabilirsiniz.

Jean Tinguely Çeşmesi de sanatkarın Basel’e armağanlarından biri. Gün boyunca çalışan 5-6 tane farklı yapıtın tıpkı anda yer aldığı ve hala çalıştığı acayip havuz-çeşme, müzeyi görmeseniz bile Tinguely hakkında bayağı bir fikir edinebileceğiniz, son derece kendine mahsus bir yer. Kunsthalle’nin bitişiğindeki Tinguely Brunnen’i sanatçı 1977’de yapmış.

Kunstmuseum Basel (Güzel Sanatlar Müzesi)

Basel bir sanat kenti olarak biliniyor ve kentin bu alandaki en değerli müzesi hiç elbet Hoş Sanatlar Müzesi. Burada Orta Çağ’dan, Rönesans’tan 20. yüzyıla kadar birçok büyük ustanın ünlü çalışmaları yer alıyor. Vincent Van Gogh’un oto portresi, Hodler, Picasso, Klee, Chagall, Giacometti, Kısmı ve Jasper Johns üzere birçok büyük sanatkarın yapıtları bu müzede sergileniyor. Müzenin yeni binasına (Neubau) alt kattaki bir geçit vasıtasıyla ulaşılabiliyor ve burada daha çok büyük boyutlu, çağdaş sanatın kesimi diyebileceğimiz eserler sergileniyor. Büyük bir sanatsever olmasanız da burayı görmenizi kesinlikle öneririm.

Müzeye giriş fiyatı 26 CHF, Basel Card sahiplerine %50 indirimli olarak 13 CHF. Birtakım günler saat 5’ten sonra giriş fiyatsız lakin müzeye 1 saatten fazla ayırmanızı tavsiye ederim, müze saat 6’da kapanıyor. Fiyatsız girişle gezmek istiyorsanız 2 farklı gün buraya gelmenizi önerebilirim.

Kunstmuseum Basel | Gegenwart (Modern Sanat Müzesi)

Sanat Müzesi’nin daha fazla çağdaş sanata adanmış versiyonu diyebileceğimiz Kunstmuseum Basel Gegenwart, çok büyük olmasa da epey enteresan birtakım çalışmalara ve farklı tıpta enstalasyonlara en sahipliği yapıyor. Burada sergilenen yapıtların, çağdaş sanatın olanca anlaşılmazlığına rağmen benim üzere standart bireylerin bile anlayabileceği en azından üzerine fikir yürütebileceği tıpta olduğunu söyleyebilirim. Ana Kunstmuseum binasına girdiğiniz bilet burada da geçerli, ayrıyeten haftanın muhakkak günlerinde saat 5’ten sonra giriş fiyatsız. Ana müze binasının biraz daha aşağısında, ırmak tarafında St. Alban-Rheinweg’de yer alıyor.

Kunsthalle Basel

Jean Tinguely Çeşmesi’nin çabucak yanında bulunan müzede yıl boyunca birçok çağdaş sanat standı değişmeli olarak ziyaretçilerle buluşturuluyor. Kalıcı stant kısmı yok. Şunu açık yüreklilikle söylemeliyim ki çağdaş sanatın en yeni eserlerine aşina yahut meraklı değilseniz burayı atlayabilirsiniz. Giriş fiyatı 12 CHF, Basel Card’la %50 indirimli olarak 6 CHF.

Basel Tarih Müzesi (Historisches Museum Basel)

Basel kentinin tarihine farklı açılardan bakmanızı sağlayacak bu müze, tek bir yerde bulunmuyor. Basel kentinin merkezinde 3 farklı noktayı tek biletle ziyaret edebilme talihiniz bulunmakla birlikte, bu farklı müzelere ulaşabilmek için farklı noktalara tek tek gitmeniz gerekiyor. Aralıklar çok uzun değil. En kıymetli durağı Barfüsserkirche‘de konumlanan ve Basel tarihini epey geniş formda anlatan müze. İkinci olarak Elisabethenstrasse’deki Haus zum Kirschgarten, ki burada Basel kentindeki konutların yüzyıllar evvel nasıl göründüğüne dair detaylı bilgi alabiliyorsunuz. Son olarak da müzik müzesi Musikmuseum var. Tüm bu müzelere giriş bileti Basel Card sayesinde 10 CHF. Ben yalnızca 2 adedine gidebilme fırsatı bulabildim, o yüzden onlarla ilgili biraz daha detaylı bilgi vermeye çalışacağım.

Basel Tarihi Müzesi (Barfüsserkirche)

Barfüsserkirche, kentin en değerli toplu taşıma merkezlerinden biri olarak da yolunuzun düşeceği Barfüsserplatz’ta bulunuyor. 13. yüzyılda Fransisken kilisesi olan kurulan kilise binası, Reform’un akabinde bu niteliğini kaybetmiş ve Protestan kilisesine dönüşmüş. 1795’ten sonra ise tuz deposu, akıl hastanesi üzere dini olmayan farklı maksatlarla kullanılmış. 1894’te İsviçre Ulusal Müzesi olabilmek için yapılan yarışa katılsa da bu onur Zürih’teki günümüzün Landesmuseum binasına kaybetmiş. Tekrar de bu bina, Basel tarihine adanacak formda düzenlenmiş ve bence yeniden çok kapsamlı ve başarılı bir müze ortaya çıkmış.

Ortaçağ’da el sanatları ve zanaatın ziyadesiyle geliştiği Basel, İsviçre Konfederasyonunun kurulmasıyla bir sanayi merkezi haline gelmiş. Bu nedenle yıllar içinde büyük ölçüde göç almış ve günümüzdeki çok kozmopolit yapısına kavuşmuş. Hem göçmen çalışanlar, hem de beyaz yakalı çalışanlar ve aileleri, Basel’i adeta küçük çaplı bir dünya başşehri haline getirmiş. Gerçekten yalnızca 200 bin civarında bir nüfusu olsa da 200 civarında ülke ve bölgeden gelen insanın burada yaşadığını, Basel Tarih Müzesinde öğrendim. Basel’in binlerce yıla yayılan tarihi de burada anlatılıyor, gerçekten Ren Irmağı kenarındaki bu kentte Romalılar, Cermenler, Keltler karar sürmüş. 1501’de Basel kantonu, ileride İsviçre’yi oluşturacak kanton birliğine katılmış. Müzede antik çağlardan buluntular ve Orta Çağ’dan kalma pek çok yapıtı detaylı bilgi tabelalarıyla birlikte görebilirsiniz.

Kilisenin faal olduğu periyottan kalma eserler, katedral hazinesindeki nadide eserler müzede sergileniyor. Tıpkı Bern üzere Basel’de Dominiken tarikatı üyelerinin önemli bir varlığı bulunmaktaymış, ve yeniden tıpkı Bern üzere burada da mezarlıklarının duvarına harika bir Vefat Dansı (Danse Macabre) resmi yapılmış. 1805’te mezarlıkla birlikte bu eser de yerle bir edilmiş, fakat kimi kısımları kurtarılmış ve bu müzede sergilenmekte. Müzenin en ilgimi çeken kısımlarının başında bu kısım vardı mesela. Kilisenin cam vitraylı camları da hayli hoş, İsviçre’nin öteki kentlerindeki örnekleri üzere hayranlık uyandırıcı düzeyde.

Ancak dini tarih dışında da görülecek çok şey var burada. Basel kentinin tarihini anlatan 50 yapıtın olduğu kısmı görmeden geçmeyin. Çağdaş Basel’e ve kentin yeni dinamiklerine ilişkin diğer eserler de sergileniyor. Kilisenin alt katında yer alan kısımdaki Orta Çağ ve sonrası periyoda ilişkin koleksiyon epey başarılıydı bana kalırsa. Vaktiniz çok kısıtlı olsa bile yalnızca Barfüsserkirche’yi görmek için bile 10 Frank verilir diyorum, sizin de aklınızda olsun.

Müzik Aletleri Müzesi (Musikmuseum)

Müzik Müzesinde de Orta Çağ’dan günümüze dek kullanılmış yüzlerce müzik aleti sergileniyor. Klasik kilise müzikleri için kullanılan klavsenlerden, 20. yüzyılda tanınan hale gelen caz müziği aletlerine, hatta Adolphe Sax’ın birinci saksafonlarına kadar birçok alet, devirlerine ve konseptlerine nazaran odalar içinde sergileniyor. Aletler devirlerine ve tiplerine nazaran odalara yerleştirilmiş, yaylılar, üflemeliler vs. Müzenin interaktif bir tarafı da var, oda içindeki düğmelere basarak orada bulunan aletlerle yapılmış hoş müziklerin birkaç dakikalık örneklerini dinleyebiliyorsunuz. Vaktiniz varsa Lohnhof’taki hoş bir bahçenin içinde yer alan, bir vakitler hapishane olarak kullanılan ve yapıtların buradaki hücrelerde sergilendiği müzeyi görebilirsiniz.

Basel Münster

Basel’in en büyük kilisesi Münster, vaktinde kentin Katolik Katedrali olarak kıymetli bir kıymete sahipmiş, fakat Islahatla birlikte öbür tüm dini yapılar üzere Protestan kilisesine dönüştürülmüş. Tarihi pahası büyük ve dış görünüşü epeyce heybetli olsa da ziyaretçilerine çok farklı bir tecrübe sunuyor diyemem. Yeniden de süratlice içeriyi bir görüp çıkabilirsiniz. Buraya ulaşmak için kentin merkezinden dik ve dar sokakları takip etmeniz gerekiyor. Kilisenin önündeki geniş meydanda (Münsterplatz) farklı tertipler yapılıyor, hatta ben gittiğimde daracık sokaklardan nasıl geçtiğine akıl erdiremediğim tırlar vasıtasıyla içeri modülleri sokulan devasa bir dönme dolap kuruluyordu.

Münster’in bitişiğindeki bahçeden geçerek kentin en hoş görünüm noktalarının başında gelen Pfalz’a çıkmayı ihmal etmeyin. Burada kentin kuzeydoğu yakasının ve ortadan geçen Ren Nehri’nin kusursuz fotoğraflarını çekebilirsiniz.

Basel Rathaus

Basel belediye binası, cinsle gezilebilen tarihi bir bina. Esasen Basel kentinin pazarının kurulduğu Marktplatz’ta bulunması nedeniyle burayı dışarıdan kesinlikle görürsünüz, nitekin kırmızı rengiyle epeyce hoş bir binada yer alıyor. Belediye binası tiplerle gezilebiliyor, fakat gezme imkanınız olmasa bile iç avlusuna girip buradaki duvar fotoğraflarını incelemenizi öneririm.

Ren Irmağı kıyısı

Ren Nehri’nin etrafına kurulan Basel’e geldiyseniz ırmak etrafında dolaşmak, Wettsteinbrücke ve bilhassa Mittlere Brücke ile karşıya geçmek olmazsa olmazlardan. Kentin kuzeydoğu yakası, tarihi yapılar manasında güneybatı tarafı kadar güçlü olmamakla birlikte hoş yerler ve keyifli bir ırmak kıyısına sahip. Yiyecek içecek birşeyler alıp buraya oturmanızı, gelip geçen gemileri ve karşı yakayı seyretmek çok keyifli. Karşı tarafa köprülerden yürüyerek geçebileceğiniz üzere iki taraf ortasında çalışan küçük tekneleri de kullanabilirsiniz. Irmağın üzerindeki uzun bir halata bağlı olan bu tekneler, bu halata bağlı mekanik bir sistemle iki tarafa çekiliyor, adeta “sürükleniyor” diyebilirim. Füniküler mantığıyla çalışan bu teknelere biniş fiyatı tek tarafta 1.60 CHF.

Spalentor

Basel’in bir vakitler etrafını saran surlar ve surlardaki kulelerden geriye fazla birşey kalmamış. Eski kent kapılarından sağlam kalan Spalentor da kentin halka açık tarihi noktalarından biri. Süratlice önünden geçebilirsiniz.

Basel büyük bir kültür ve sanayi merkezi olarak İsviçre’nin en kıymetli kentlerinden biri olmasının yanında turistik açıdan da hayli doyurucu diyebilirim. Göçmenlerin bolluğu bu kenti yeterlice kozmopolit bir hale getirmiş ve hiçbir özel yere girmeden sokaklarında gezmeniz bile hayli değişik bir tecrübe yaşamanızı sağlayacaktır.