Güzeller Güzeli St. Petersburg’da Gezilecek Yerler

Son güncelleme tarihi: 14 Eylül 2019

Düşünüyorum da, yıllardır Ankara’da yaşayan biri olarak sonradan gelişip serpilmiş, gerçek tarihi çok geriye gitmeyen kentlerin turistlere verdiği keyfin sonlu kalmasını çok düzgün anlıyorum. Lakin bahis St. Petersburg (Rusça ismiyle Sankt Peterburg) olunca işler değişiyor natürel ki. Yalnızca 300 yıl evvel sıfırdan kurulmuş bir yerleşim ünitesi nasıl bu kadar hoş ve hatıra yüklü olabilir? Birinci kısmın cevabı Çar’ın şahsen isteği ve direktifleriyle, dayanılmaz bir coğrafik kesişim noktasına, başarılı bir kent planlamasıyla kurulmuş olmasıyla verilir. İkinci kısma, yani anılara gelirsek, bu kentin sokaklarında bir vakitler Raskolnikov isminde birinin, ismi öbür olsa bile onun üzere birinin dolaşmış olduğu ihtimalini düşünmek kâfi de artar bile benim için.

Bu yazıda, Petersburg’da geçirdiğim 3 günde görme fırsatı bulduğum ve bulamadığım yerlerden bahsetmeye çalışacağım. Başka Rusya yazılarımda söylediğim üzere, ben gittiğimde (Ağustos 2018) Türk Lirasındaki dehşetli düşüşten ötürü 100 Rus Rublesi yaklaşık 9-10 TL düzeyine gelmişti. Hesaplamaları buna nazaran yapabilirsiniz.

St. Petersburg’a nasıl gidilir?

Türkiye’den THY ve Aeroflot’un Petersburg’un ana havalimanı Pulkovo’ya direkt uçuşları var. Benim üzere Moskova‘dan gelmeyi düşünüyorsanız tren uygun bir seçenek olabilir, gece trenleriyle makul bir fiyat karşılığında ve 8-9 saatte Petersburg’a geliniyor. Rusya’nın Avrupa’ya en yakın majör kenti olan Petersburg’a Finlandiya’nın başşehri Helsinki’den tren yahut otobüsle de gelinebiliyor, ancak Türkiye’den gelirken gerektiği üzere buradan da gelirken Rusya vizenizin olması gerekiyor.

St. Petersburg’da gezilebilecek yerler

Ermitaj Sarayı

Ermitaj ya da Hermitage yalnızca St. Petersburg’un değil, tüm Rusya’nın hatta dünyanın en büyük, en pahalı sanat ve tarih koleksiyonlarından biri elbet. Büyüklük ve nitelik olarak Louvre ile karşılaştırılabilir. Saatlerce gezdikten sonra, artık yorgunluktan daha fazla kültür alamayacak kadar dolduğunuz anlarda bile daha evvel fark etmediğiniz ya da atladığınız bir salon çıkıveriyor karşınıza. Antik çağlardan günümüze birçok farklı kültürden kalıntılar var mesela, devasa Sovyet coğrafyasında yer alan Tacikistan, Ermenistan, Özbekistan üzere yerlerden çıkarılan arkeolojik kalıntılar daima Ermitaj’da sergileniyor. Osmanlı, İran, Afrika ve Uzakdoğu eşyalarına da ayrılmış kısımlar var. Bunlar dışında çok değerli çarlık eşyaları, tahtlar, heykeller ve salonlar dolusu tablolar, Ermitaj’ın envanterinde. Bence en değişik modül, Çar 2. Nikolay’ın portesinin gerisine Ekim Devrimi’nden sonra yapılmış Lenin portresiydi. Giriş 700 ruble.

Asıl kıymetli mevzu, fiyatından çok Ermitaj’a nasıl girilebileceği konusu. Önemli bir turist akınına uğramasından dolayı bilet kuyruğu uzun oluyor haliyle. Fakat evvelce bilet almadıysanız girişe yakın bilet otomatları hayat kurtarıcı niteliğine bürünecektir. Oralarda kuyruk çok daha kısa. Kredi kartıyla bileti alıp yüzlerce kişinin önüne geçebilirsiniz. Bunu kesinlikle aklınızda tutun.

Aleksandr Nevski Caddesi (Nevsky Prospekt)

Ankara’yı bilenler için tanım etmek gerekirse Atatürk Bulvarı üzere diyebiliriz herhalde Nevski Caddesi’ne. Epeyce uzun, kentin merkezini baştan başa kesiyor, etrafında bir sürü şey var… Dükkanlar, lokantalar, barlar, konutlar, metro durakları, katedraller, köprüler… Burayı bir baştan öteki başına yürüseniz bile yarı yarıya Petersburg’u gezdim diyebilirsiniz. Biraz abartılı olabilir bu söz fakat Petersburg’u Petersburg yapan pahaların çok büyük kısmı, Nevski ve etrafında toplanmış. Bu nedenle burada uzunca bir yürüyüş yapmayı vakit kaybı olarak değerlendirmeyin.

Tihvin Mezarlığı

Hayran olduğum Dostoyevski’nin mezarını görebilmek için Tikhvin’i planlarım ortasında en öne koymuştum esasen. Petersburg’a gelince anladım ki epeyce kolay bir lokasyonda bulunuyormuş. Nevski Caddesi’nin uzak ucunda, Nevski metro durağının yakınında, Nevski Manastır kompleksinin yanında yer alıyor. Aslında Dostoyevski’nin mezarının bulunduğu kısmın ismi tam olarak değil, Necropolis of Master of Arts, yani bir çeşit “üstatlar mezarlığı”. Çabucak bitişiğinde bulunan olağan beşerler mezarlığının ismi Tihvin. Lakin ikisine de girmek için tıpkı bilet gerekiyor, fiyatı ise turistlere 400 ruble.

Bu “üstatlar mezarlığı” Çarlık Rusyası’nın en değerli müellif, şair, ressam, bestekar, aktörlerinin son durağı olmuş. Sonlu sayıda insan gömüldüğü için mezarları bulmak kolay, girişte bir kroki de veriyorlar. Büyük üstat Fyodor Mihayloviç’in mezarı girişin sağında. Ön tarafında İncil’den bir ayet (Yuhanna 12:24) yer alıyor, Karamazov Kardeşler’de geçiyor bu kısım (Doğrusu ve doğrusu size derim: Buğday tanesi yere düşüp ölmezse, o yalnız kalır; lakin ölürse, çok mahsul verir). O denli gözyaşlarına boğulmadım tahminen lakin mezardaki büstüne bakmak bir tuhaf hissettirdi.

Söylediğim üzere mezarlıkta yalnızca Dostoyevski yok, Çaykovski, Mussorgskiy, Rimski-Korsakov, Borodin, Cui üzere bestekarlar, Kuindji üzere ressamlar ve öbür pahalı sanatkarların mezarları, etkileyici mezar taşları ile birlikte burada. Karşı taraftaki asıl Tihvin kısmı ise daha kalabalık ve sıkışık, 1800’lerin başlarından kalma çok eski mezarlarla dolu. Matematikçi Leonhard Euler’in ve Puşkin’in eşi Natalya Gonçarova’nın mezarları burada bulunuyor.

Nehrin çabucak öbür tarafındaki Nevski Manastırı’nın Petersburg’un kıymetli dini ziyaret noktalarından biri olduğunu hatırlatayım son olarak.

Dostoyevski Müzesi

Yazının başından beri Dostoyevski’den bahsediyorum, gelmişken müzeye dönüştürülmüş konutunu görmesem olmazdı. Kuzneçnıy Sokağı’nda küçük bir kavşağın köşesinde bulunan bu konut, Dostoyevski’nin son günlerini geçirdiği mesken olma özelliğini taşıyor. Üstadın şapkasını, çalışma odasını, yemek odasını ve hayat hikayesini anlatan epeyce kapsamlı büyükçe bir öteki odayı görebiliyorsunuz. Dostoyevski’yi seviyorsanız mutlaka çok duygulanacağınız garanti. Hele ki Dostoyevski’nin, babası öldüğünde şimdi 10 yaşında olan kızı Lyubov’un, babasını kaybettiği günün tarihini atıp “babam bugün öldü” yazdığı sigara katmanı insanı ağlatır.

Müzeye giriş 250 ruble, bir 250 daha verip Dostoyevski’nin hayatını uzunca anlatan audioguide’ı da almanızı tavsiye ederim.

St. Peter and Paul Fortress (Petropavlovsk)

Şehir merkezinde kalan adalardan en turistik olanı elbet Petropavlovsk. Burada kentin en kıymetli katedrali diyebileceğimiz Petropavlovsk Katedrali de yer alıyor. Adayı çevreleyen surlarla birlikte kale üzere bir ada haline gelmiş.

St. Peter and Paul ismiyle da bilinen adanın az evvel bahsettiğim katedrali, Romanov hanedanı üyelerinin gömüldüğü yer. Bizim Meczup Petro dediğimiz Büyük Petro’yla birlikte neredeyse tüm hanedan üyeleri buraya gömülü. Hatta Ekim İhtilali esnasında ülkeden kaçarken Yekaterinburg’da öldürülen son Çar 2. Nikolay ve yanında bulunan akraba ve saray çalışanları da 1998’de merasimle buraya yine gömülmüşler. Sovyetler periyodunda öteki birçok dini yapı üzere burası da farklı hedeflerle (Devrim Müzesi olarak) kullanılmış. Danimarka’daki Roskilde yahut İsveç Uppsala’dakiler üzere Kraliyet nekropolislerine meraklıysanız burayı kesinlikle görün. Giriş 450 ruble.

Surların dış kısmındaki kumsal kısmında yürüyüş yapmayı da ihmal etmeyin derim. Yağmurlu bir hava olmasına karşın ben bayağı keyif aldım.

Adanın çabucak karşısındaki kısımda St. Petersburg Camii ve Rusya Siyasi Tarih Müzesi bulunuyor. Caminin mimarisi, İran’da gördüklerime epeyce benziyordu, herhalde Özbekistan, Türkmenistan tesiriyle yapılmış diyebilir mimarlık bilgisi olan biri. En azından bir görün dışarıdan.

Rusya Siyasi Tarih Müzesi

Bu müze, Rusya yakın tarihini en kapsamlı halde anlatan yerlerin başında geliyor. 19. yüzyılla başlayan kısım daha çok mevzu ediliyor. Çar 2. Aleksandr’ın serflere özgürlük vermesi, sonrasında suikaste kurban gitmesiyle başlayan, 1905 olayları, Duma’nın açılıp kapanması ve 1917 Ekim İhtilali, sonra tabii ki Sovyetler Birliği yılları geniş formda anlatılıyor. Ayrıyeten bu binayı Lenin bir mühlet karargah olarak kullandığından Lenin’e ilişkin yazı masası ve eşyalar da sergileniyor. Putin’in 2000 yılbaşında misyona gelişine kadar bu coğrafyada yaşananlarla ilgili bilgi ve eşyalara ulaşmak isteyenler burayı kesinlikle görmeli derim. Giriş 250 ruble.

Petergof

Petersburg’da yaşayan çok eski bir arkadaşım, burada 3 gün kalmanın kâfi olacağını söylemiş, planlamayı da (1 gün Ermitaj, 1 gün Nevski, 1 gün Petergof) halinde yapmıştı benim adıma. 3 günlük bir ziyaret için lüks kaçabilir tahminen kent dışına çıkmak, lakin Peterhof’taki sarayın görülmeye paha bir yer olduğunu, en azından dışından bakarak bayağı Versailles’ı hatırlattığını söyleyebilirim.

Petersburg kent merkezine yaklaşık 40 km aralıkta Peterhof. Trenle Baltiyskiy İstasyonu’ndan 60 rubleye yarım saat 40 dakikada Novi Petergof İstasyonu’na varılıyor. Oradan da 2-3 km yürüyerek ya da otobüsle Petergof Sarayı’na ulaşılıyor. Ben -ne kadar cesaretliysem artık- rezervasyon yapmadan gittim. Sarayın girişinde hayvani bir kuyruk görmeme karşın bilet kuyruğuna girdim. Lakin olumsuz hava koşulları ve fırtına beklentisinden ötürü sarayın Alt Bahçesi kapatılmıştı, bu yüzden ferdi ziyaretçilere bilet satılmadığı üzere rezervasyonu olanlara da biletleri verilmiyordu. Bu içimi biraz rahatlattı, kusurumu bir biçimde örten dış faktör oldu. Hatta müze idaresinden bir hanımefendi bana hayli yardımcı oldu, beni turist kümeleriyle birlikte içeri sokmaya çalıştı lakin işe yaramadı. Rusya’da karşılaştığım en yardımsever insandı sanırım, sağolsun varolsun. Daha fazla vakit kaybetmeyip Petersburg’da öteki yerleri görebilmek için çabucak tren istasyonuna yollandım. Üst Bahçe’de biraz dolanıp asıl cevher olan Alt Bahçe’ye de parmaklıkların gerisinden bakmakla yetindim. Siz siz olun, Petergof’a gelecekseniz havaların hoş olduğu bir mevsim ayarlamaya çalışın.

St. Isaac Katedrali

St. Petersburg’un simgelerinden biri olan bu katedral, hem dışıyla, hem de içiyle epeyce etkileyici. 150 yıldan eski bir tarihe sahip katedralin içine ya da kubbesini çevreleyen balkonuna çıkabilmeniz mümkün. Balkonda hoş kent görüntülerinin tadını çıkarmayı ihmal etmeyin bence. Balkona giriş 150 ruble.

Bronz Atlı

Petersburg’un kurucusu, isim babası, bugünkü halinin müsebbibi 1. Petro’nun, yani Mecnun Petro’nun, yani Büyük Petro’nun heykeli, Isaac Katedrali’nin çabucak ilerisinde, ırmak kenarında bulunuyor. Meşhur Katerina tarafından yaptırılmış heykel, Petersburg’un hiç ele geçirilememesinin bir simgesi haline gelmiş yıllar ve savaşlar, kuşatmalar sonra.

Köprüler

Petersburg’u başka bütün meşhur kanallı kentlerden ayıran (Amsterdam, Stockholm, Kopenhag vs.) yanı, kentin yarımada ve adalarını birbirine bağlayan köprülerinin günün belirli saatlerinde açılarak, büyük deniz taşıtlarının geçişine müsaade verecek formda tasarlanması. Galata Köprüsü üzere yani. Her bir köprünün açılış kapanış saati muhakkak ve bilhassa geceleri dolaşırken bu saatlere dikkat etmek lazım, birkaç saat evvel yürüyüp geçtiğiniz yolun artık geçilmez hale geldiği gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalmayın. Bilhassa ‘beyaz geceler’den birini yakalarsanız kesinlikle gece dolaşın ya da geceleri düzenlenen gemi tiplerine katılın.

Kamchatka Bar ve Bogolovskoe Mezarlığı

Moskova yazımda bahsettiğim Tsoy Duvarı ve genel olarak Tsoy fenomenini en yakından hissedececeğiniz yer Petersburg olacak, zira burası Viktor Tsoy’un memleketi. Blokhina Sokağı’nda bulunan Kamçatka Bar & Müzesi’ne gidip Tsoy’un anılarını görüp Kino müzikleri çalan kümeleri dinleyin derim, rock müzik seven herkese öneririm. Tsoy’un mezarı da Petersburg’da, Bogolovskoe Mezarlığı’nda. Mezarını görünce Tsoy’un hala ne kadar çok sevildiğini basitçe anlayabiliyorsunuz. Daha detaylı bilgi için Yazıhane‘ye yazdığım yazıyı okuyabilirsiniz. Geç kalmış yolcu’ya ise İngilizce versiyonunu yazdım.

Chyzhik pizhik

Petersburg’un en enteresan ziyaret yeri Chyzhik pizhik bence. Çok bir olayı yok aslında, kentteki onlarca köprüden birinin kenarına yapılmış minik bir serçe heykeli. Efsaneye nazaran köprü kenarlıklarının yaklaşık 3 metre altında bulunan küçük heykele ve onu tutan kurala attığınız bozuk paralar suya düşmeden heykelde kalırsa dileğiniz gerçek oluyormuş. Kimileri ise kuşun başını vurmaya çalışıyordu. Artık kime yanlış anlatılmış onu bilmiyorum 🙂

Böyle tuhaf geleneklere ilginiz varsa burayı ziyaret edin. Panteleymonovskiy Köprüsünün üzerinde. Benim 30-40 rublemi yedi, gelirken bozuk paralarınızı getirmeyi unutmayın. Ayrıyeten buranın bitişiğinde bulunan Yaz Bahçesi (Letnıy Sad) parkı da kentin hoş parklarından bir tanesi, aklınızda olsun.

St. Petersburg kenti, “güzel” sıfatını en çok hak eden dünya kentleri ortasına girer bana nazaran. Keşke biraz daha uygun bir planlama yapabilseydim, daha çok yer görebilseydim diye hala hayıflanıyorum fakat görebildiklerim hiç de az değil, bundan ötürü çok mutluyum. Özetle, Rusya ziyaretinizin bir kısmını kesinlikle bu anılarla yüklü kente ayırın. Daha evvel gitmediyseniz bile buraya yakın hissedeceksiniz kendinizi.

İletişim

Bu yazıyla ilgili sorularınızı, yazıya yorum yaparak bana iletebilirsiniz. Lakin sizden ricam, evvelki yorumları da okumanız, tahminen de birebir soru evvelden sorulmuştur.